TARAFINDAN HAZIRLANAN

ÖLÜME BAĞLI TASARRUFLAR HAKKINDA ÇALIŞMA

İÇİNDEKİLER I. BÖLÜM       EHLİYET              Vasiyette                  Yargıtay Kararları               Miras Sözleşmesinde                   Yargıtay Kararları       İRADE SAKATLIĞI               Nedenleri               Sonuçları II. BÖLÜM       TASARRUF EDİLEBİLİR KISIM                Kapsamı                Saklı pay ve oranları                Tasarruf edilebilir kısmın hesabı                      Yargıtay Kararları                Sağlararası kazandırmalar                      Yargıtay Kararları                Sigorta alacakları       MİRASÇILIKTAN ÇIKARMA (ISKAT)                Sebepleri                Hükümleri                İspat yükü                Yargıtay Kararları                Borç ödemeden aciz sebebiyle mirasçılıktan çıkarma                      Yargıtay Kararları III. BÖLÜM       ÖLÜME BAĞLI TASARRUFLARIN ÇEŞİT VE ŞEKİLLERİ               GENEL OLARAK               KOŞULLAR VE YÜKÜMLÜLÜKLER                     Yargıtay Kararları               MİRASÇI ATAMA                     Yargıtay Kararları               BELİRLİ MAL BIRAKMA                      Konusu                      Teslim borcu                      Tereke ile ilgisi                      Yargıtay Kararları               YEDEK MİRASÇI ATAMA               ALT MİRASÇI ATAMA                     Belirlenmesi                     Terekenin alt mirasçıya geçişi                     Güvence               HÜKÜMLERİ                     Ön mirasçı hakkında                     Alt mirasçı hakkında                      Yargıtay Kararları               TASARRUF EDİLEBİLİR KISMIN DARALMASI               VASİYETNAME                     Resmi vasiyetname                           Düzenlenmesi                                Yargıtay Kararları                           Düzenlenmeye katılma yasağı                                Yargıtay Kararları                           Düzenlenmesine ilişkin çeşitleri                                 Okuma-yazma bilenler tarafından vasiyetname düzenlenmesi                                       Memur işlevi                                       Tanıklar                                       Yargıtay Kararları                                 Okuma yazma bilmeyenler tarafından vasiyetname düzenlenmesi                                        Yargıtay Kararları                                 Vasiyetnamenin saklanması                     El yazısı ili vasiyetname                            Şekil şartları                     Sözlü vasiyetname                            Son arzularını anlatma                            Belgeleme                            Düzenlenme şekli                            Hükümden düşme                     Vasiyetnameden dönme                            Yeni vasiyetname ile                            Yok etme ile                     Sonraki tasarruflar                     Sadece vasiyetname ile yapılabilecek tasarruflar               VASİYETİ YERİNE GETİRME GÖREVLİSİ                     Atanması                     Birden fazla olması                     Görev ve yetkileri                     Görevin sona ermesi                     Denetlenmesi                     Sorumluluğu               VASİYETNAMENİN AÇILMASI         MİRAS SÖZLEŞMESİ                Düzenlenme şekli                Ortadan kaldırılması                      Sağlararası işlemle                      Sözleşmeden dönme yoluyla                      Mirasbırakandan önce ölme nedeniyle                 Çeşitleri                      Olumlu miras sözleşmesi                      Mirastan feragat sözleşmesi                      Yargıtay Kararları                 Hükümden düşmesi                 Tereke alacaklılarının hakları             MİRAS SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN DAVALAR                 Mirasbırakanın sağlığında mallarını vermesi durumunda                 Mirastan feragat durumunda                     Tenkis                     Geri verme          ÖLÜME BAĞLI TASARRUFLARIN İPTALİ                  İPTAL DAVASI                          Sebepleri                          Dava hakkı                          Hak düşürücü süreler                          Yargıtay Kararları                  TENKİS                          Koşulları                                 Genel olarak                                  Saklı paylı mirasçılar lehine kazandırmalar                                  Mirasçıların alacaklılarının hakları                          Hükümleri                                  Genel olarak                                  Bölünmez mal vasiyetinde                                  Sağlararası kazandırmalarda                                          Tenkise tabi kazandırmalar                                          Geri verme borcu                                  Hayat sigortalarında                                  İntifa hakkı ve irat bakımından                                  Alt mirasçı bakımından                          Tenkiste sıra                          Hak düşürücü süreler                          Görevli ve yetkili mahkeme                                   Yetki                                   Görev                           Tenkis davasının tarafları                                   Davacılar                                   Davalılar                            Mutlak tenkise konu tasarruflar                                   Ölüme bağlı tasarruflar                                   Sağlararası tasarruflar                                   Diğer tasarruflar                             Seçimlik hak                             Tenkiste sıra                             Geri verme borcu                             Terekenin hesaplanması                                Yargıtay Kararları                  MİRASTA DENKLEŞTİRME                                  Mirasçılar arasında                              Mirasçılık sıfatının kaybı halinde                                Denkleştirme şekli                                    Geri verme veya mahsup                                        Miras payını aşan kazandırmalar                             Denkleştirme değeri                             Eğitim ve öğrenim giderleri                             Hediyeler ve evlenme giderleri                             Denkleştirmenin niteliği                             Denkleştirmede taraflar                                    Davacılar bakımından                                    Davalılar bakımından                              Denkleştirmenin konusu                              Zamanaşımı                              Görevli ve yetkili mahkeme                              Vekalet ücreti                               Yargıtay Kararları IV. BÖLÜM                  MİRAS SEBEBİYLE İSTİHKAK DAVASI                              Koşulları                                    Hükümleri                                    Zamanaşımı                              Yargıtay Kararları                  MUVAZAA                              Yargıtay Kararları

I. BÖLÜM   TASARRUF EHLİYETİ   A.-EHLİYET      1.-Vasiyette Madde 502; Vasiyet yapabilmek için ayırt etme gücüne sahip ve onbeş yaşını doldurmuş olmak gerekir. 743 S. Kanun madde 449: Onbeş yaşını bitiren ve temyiz kudretine haiz olan kimse, kanunun tayin ettiği hudut ve şekiller dahilinde, vasiyet tariki ile mallarında tasarruf edebilir. Bir şahsın hukuki tasarruflarda bulunabilmesi için bazı şartlar var olması gereklidir. Bunun gibi ölüme bağlı tasarruflar içinde, tasarrufunda bulunacak kişinin şahsında olması gereken bazı şarlar mevcuttur. TMK.nun ölüme bağlı tasarruflardan vasiyet ve miras sözleşmesi için ayrı ayrı tasarruf ehliyeti öngörmüş bulunmaktadır. Vasiyet için şartlara bakıldığında; a.-Onbeş yaşını doldurmuş olmak, b.-Ayırtetme gücüne sahip olmak. Bu şartlar incelendiğinde; a.- Yaş için aranan şartların oluşup oluşmadığının tesbiti nüfus kayıtları yalnız başına yeterlidir. Bu şartın yerine geldiğine dair koşul, vasiyetin yapıldığı tarih itibariyle vasiyetçinin onbeş yaşını doldurup doldurmadığının tesbitidir. Esas alınacak tarihi başka türlü kabul etmek mümkün değildir. b.- Ayırtetme gücü, TMK.nun 13. maddesinde tarif edilmiş bulunmaktadır. Maddeye göre; “Yaşının küçüklüğü yüzünden veya akıl hastalığı, akıl zayıflığı, sarhoşluk ya da bunlara benzer sebeplerden biriyle akla uygun biçimde davranma yeteneğinden yoksun olmayan herkes, bu kanuna göre ayırt etme gücüne sahiptir.” Madde içeriğinden de anlaşılacağı gibi maddede sayılan haller kısıtlayıcı değil, örnek niteliğindedir. Asıl olan “akla uygun  olarak davranma” yetisinin sahip bulunmasıdır.                            Yargıtay Kararları             İçtihadı Birleştirme Kararları   İçeriği: Ayırtetme gücüne sahip olmayanların hukuki tasarrufları GEREKÇE: Kanunu Medeni 360. (4721 S.Y.nın 410.) maddesinin son fıkrası bir kimse tarafından vaki olan Hukuki tasarrufun iptali davasında mücerret Mahkemenin o kimse hakkındaki hacir kararına istinat olunması halinde tatbik olunur. Yoksa o kimsenin butlanı iddia edilen tasarrufta bulunduğu anda o tasarrufun, hüküm ifade etmesi için lazım gelen temyiz kudretinden mahrum olduğu katiyetle tahakkuk etmesi halinde mezkur fıkra hükmünün tatbikine gidilemez. Çünkü bu halde tasarruf mezkur Kanunun onbeşinci maddesi hükmünce esasen batıldır. Filhakika mezkur maddeye göre, “Mümeyyiz olmayan şahsın tasarrufu Hukuki bir hüküm ifade etmez”. Mümeyyiz olmayan bir kimse ile Hukuki muamelede bulunan diğer akidin bunu bilmeyerek hüsnüniyetle hareket etmiş olması zikri geçen onbeşinci maddenin mutlak ve kat’ sarahati karşısında öyle bir kimsenin tasarrufu üzerine Hukuki hükmün terettüp etmesi için kafi değildir. Kanun o gibi temyiz kudretinden mahrum kimselerin esasen hüküm ifade etmeyen tasarrufları hususunda o tasarruftan dolayı Hak iddia edenlerin hüsnüniyetini himaye etmemektedir. Elverir ki o tasarrufun hüküm ifade etmesi için lüzumlu olan temyiz kudreti derecesinin tasarruf zamanında mevcut olmadığı katiyetle sübut bulsun. Bu takdirde kasırın hali hüsnüniyetten ziyade himayeye layık görülür. Medeni Kanunumuzun metin ve ruhundan başka türlü bir netice çıkarılmasına imkan yoktur. Yukarda zikredilen sebeplerden dolayı bir tasarruf zamanında temyiz kudretinden mahrumiyeti tahakkuk eden şahsın o tasarrufu üzerine hüküm terettüp etmeyeceği iddiasının kabulü için bunu dava eden vasiye bundan başka diğer tarafın suiniyetini dahi ispat etmek külfeti tahmil edilemeyeceğine, (Yar.İçt. Bir. K.nun 11.06.1941 tarih, 21 E., 4 K. sayılı kararı)                                               Hukuk Genel Kurulu Kararları   İçeriği: Temyiz yeteneğinden yoksun bulunanların yaptıkları işlemlerin icazetle geçerlilik kazanamayacağı Medeni Kanunun 13 ve sonraki maddelerindeki temyiz yeteneğine ilişkin hükümler, bu yetenekten yoksun olan kişileri korumak amacıyla konulmuş bulunduğuna göre, bu hükümlerin, amacına aykırı olarak uygulanmaması gerekir. Bu davada, davacının vekili durumunda bulunan Avukat (A.)’ın açmış olduğu davaya ve yaptığı işlemlere, vasinin bu avukatı yeniden vekil  atayarak icazet vermiş olması, davacının yararına bir sonuç doğuracağından davanın başından beri yapılan işlemlerin geçerli sayılması, bu bakımdan dahi, yasa hükümlerine uygun düşmektedir ve böyle durumlarda, temyiz yeteneğinden yoksun bulunanların yaptıkları işlemlerin icazetle geçerlilik kazanamayacağının kabulü, korumak istenen kimselerin yararına değil, zararına sonuç vereceğinden, hukuka aykırı olur. Nitekim bu görüş, E. 22, K.2 sayılı ve 09.03.1955 günlü içtihadı birleştirme kararının gerekçesinde, o kararı veren kurulca da benimsenmiştir.”          (YHGK. nun 07.04.1965 tarih, 1-26 E. 149 K. sayılı kararından)   İçeriği: Kişinin ayırtetme gücünden yoksun sayılması için sadece akıl hastalığına veya akıl zafiyetine yakalanmış bulunması yeterli değildir. MK.nun 13. maddesi hükmünce bir kimsenin temyiz kudretinden mahrum sayılması için sadece akıl hastalığına veya akıl zafiyetine yakalanmış bulunması kafi olmayıp bu hastalıklar neticesinde ve belli bir hadisede makul olarak hareket edememiş olması da kanuni şartlardandır. Temyiz kudretinden mahrum olduğu iddia edilen (H.N.) noterde satış vaadi senedinin ve tapu sicil muhafızlığının tapu tahrir işlerinin yapıldığı sırada bu işin ehemmiyetini kavrayacak derecede temyiz kudretini haiz olup olmadığı noktası üzerinde durulması ve bu kanunun akıl ve sinir hastalıkları mütehassıslarından seçilecek bilirkişilere incelettirilmesi ve bu mevzuda rapor alındıktan sonra bir hüküm tesisi gerekli iken eksik incelemeye dayanılarak yazılı şekilde karar verilmiş olması doğru bulunmamıştır. Bu sebeple hükmün bozulmasına karar verilerek dosya yerine geri çevrilmekle yeniden yapılan yargılama sonunda bazı sebep ve düşüncelerle eski hükümde direnmeye karar verilmiştir. Davacının, davalı (H.N.)den 20.000 liraya bir taşınmaz mal satın aldıktan sonra davalının mirasçılarının davalıyı hacir altına aldırdıkları ve 961/727 sayılı dosya ile davacı aleyhine açılan davada (H.N.)’nin sabit olan ehliyetsizliği sebebiyle satışın ve davacı adına tesis olunan tapu kaydının iptaline ve satış bedelini geri almak için dava açmakta muhtariyetine dair verilen kararın kesinleştiği, davacının ve hükme uyarak, davalı hakkında giriştiği icra takibine karşı, davalı vekilinin borcu kabul etmeyerek itiraz etmesi üzerine bu davayı açmak zorunda bırakıldığı iddia edilmiş, satış bedelinin masraflarıyla birlikte davalıdan alınması istenmiştir. (H.N.(‘nin ehliyetsizliği sebebiyle, satış işleminin ve davacı adına tesis olunan tapu kaydının iptaline dair verilen 20.04.1963 günlü hüküm kesinleşmiştir. Davalının satış sırasında hukuki ehliyetinin bulunmadığı ve yaptığı satış işleminin bu nedenle iptali gerektiği hakkındaki (kesin hüküm) karşısında davalının (ehliyeti konusunda) yeniden soruşturma yapılması gerekmez. Ancak; Davacı bu davada dava konusu taşınmaz malın satış bedeli olarak davalıya ödediği paranın geri alınmasını istemiş ve davalı taraf kendilerine böyle bir paranın ödenmediğini savunmuş bulunduğuna göre, mahkemece BK.nun 61. maddesi hükmü gözönünde tutularak bu konuda tarafların gösterecekleri şahitler dinlendikten ve tekmil delilleri toplandıktan sonra elde edilecek sonuç çevresinde hüküm tesisi gerekmektedir. Zira noterlikçe düzenlenen satış vaadi senedinde ve tapudan getirilen akit tablosu yalnız (H.N.)’nun satış bedelini peşinen aldığı yazılmış, fakat, bu paranın işlem sırasında davalıya gerçekten ödenmiş olup olmadığı hakkında, her iki belgede de bir açıklama yapılmamıştır. Satış işlemi sırasında ehliyetsiz bulunan bir kişinin (ben satış bedelini tamamen aldım) demesinin, bir hukuki değeri bulunmadığı gözönünde tutularak bu noktadan soruşturma eksikliğinin giderilmesi ve tarafların delillerinin toplanarak bir sonuca varılması gerekmektedir.  (HGK.nun 12.11.1969 tarih, 3/1185  E., 799 K. sayılı kararı)                                                                                                                                                  BAŞA DÖN   2.- Miras Sözleşmesinde Madde 503; .- Miras sözleşmesi yapabilmek için ayırt etme gücüne sahip ve ergin olmak, kısıtlı bulunmamak gerekir. 743 S. Kanun madde 450: Miras mukavelesi yapabilmek için, yapanın reşit olması şarttır. Miras sözleşmesinin iki taraflı sözleşme niteliğinde bulunmasından dolayı, Kanun Koyucu vasiyet düzenlenmesindeki ehliyetten daha ağır ehliyet koşullarını Midas sözleşmesinin düzenlenmesinde aramış bulunmaktadır. Maddeye göre; a.-Ayırtetme gücüne sahip olmak, b.-Ergin olmak c.-Kısıtlı bulunmamak, gibi koşullar aranmış bulunmaktadır. Aranan şartlar incelendiğinde; a.- Ayırtetme gücü hakkında, vasiyette ehliyet koşulları hakkında inceleme yapılmış bulunmaktadır. b.-Ergin olmak; TMK.unu, kişinin ergin olması ve ergin sayılması hakkında 11 ve 12. maddeleri düzenlemiş bulunmaktadır. TMK.nun 11. maddesinde; “Erginlik onsekiz yaşın doldurulmasıyla başlar./ Evlenme kişiyi ergin kılar.” Şeklinde iki fıkradan oluşan düzenlemenin ver olduğu görülmüştür. Buna göre,  Ayırtetme gücüne sahip olmak şartı ile 18 yaşını doldurmuş olmak, ve evlenme. İle kişinin ergin olması söz konusudur. TMK.nun 11. maddesindeki bu düzenlemeden sonra gelen 12. maddesinde de bazı şarların oluşması durumunda onsekiz yaşına gelmemiş kişilerin ergin sayılmasının mümkün olduğunu kabul etmiş bulunmaktadır. Maddede; “Onbeş yaşını dolduran küçük, kendi isteği ve velisinin rızasıyla mahkemece ergin kılınır.” denilmiş olmakla, kişinin ergin kılınması için, ilk koşul onbeş yaşın doldurulmuş olması, kişinin ergin kılınmayı istemesi ve velisinin izni gerektiği gibi, ergin kılınmanın ancak mahkeme kararı ile mümkün olduğu kabul edilmiş bulunmaktadır. c.- Kısıtlı bulunmamak; Bu koşul, vasiyetnamenin düzenlenmesinde aranan şartlardan tamamen farklı bir koşul olarak miras sözleşmesinin tanziminde kabul edilmiş bulunmaktadır. TMK. kişinin hangi hallerde kısıtlanmasının mümkün olduğunu 405 ve devam eden maddelerinde ayrıntılı olarak düzenlemiş bulunmaktadır. Konumuzun ölüme bağlı tasarruflar olması nedeniyle, başlıklar halinde kısıtlama nedenlerinin belirtilmesi ile yetinilmiştir. Kısıtlanmayı gerektiren haller; 1.-Akıl hastalığı ve akıl zayıflığı (mad. 405). 2.-Savurganlık, alkol veya uyuşturucu madde bağımlılığı, kötü yaşama tarzı, kötü yönetim (mad. 406). 3.-Özgürlüğü bağlayıcı ceza (mad. 407). 4.-İstek üzerine (mad. 408). Bu haller Yasada sınırlayıcı olarak sayılmış bulunmaktadır. Hemen belirtelim ki, ölüme bağlı tasarrufların düzenlenmesinde vekalet veya başka yolla temsil mümkün değildir. Bu nedenle gerek vasiyetname tanziminde, gerekse miras sözleşmesi yapımında, mirasbırakanın Yasanın aradığı şartları taşımakla birlikte tanzimi bizzat kendisi yapacaktır. Başka bir deyişle de resmi düzenleme sırasında bizzat memurun yanında olacak ve beyanda bulunacaktır. Yukarıda belirtilen şartlar oluşmadan, ölüme bağlı tasarruf yapıldığında, tasarruf yok hükmünde midir? Ölüme bağlı bir tasarruf dışında, tasarruf söz konusu olsa idi, tasarrufun geçerliliğinden söz etmek mümkün olmayacaktı (mad.15). Ancak, ölüme bağlı tasarruflarda yorum daima murisin son arzularına yerine getirmek olduğundan, ölüme bağlı tasarruflarda Kanun Koyucu farklı bir kabul yoluna gitmiş bulunmaktadır. Bu nedenle gerekli ehliyet koşulları oluşmamış olsa dahi, murisin düzenlediği ölüme bağlı tasarruf kendiliğinden geçersiz olmaz. Ancak iptali gereken bir tasarruf olabilir. İptal edilmediği sürece geçerliliğini korur. Esasen ileride görüleceği gibi saklı paylı mirasçılarında bazı hallerde murisin son arzularını yerine getirmek istemeleri mümkündür. Bu nedenle ölüme bağlı tasarruflar kendiliğinden yok hükmünde değildir.        Yargıtay Kararları                                                                         Genel Kurul kararları   İçeriği: Mirasbırakanın hukuki ehliyetinin tesbiti Taraflar arasındaki "vasiyetnamenin iptali" davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; İ... Asliye 12. Hukuk Mahkemesi'nce davanın reddine dair verilen kararın incelenmesi davacılar vekili tarafından istenilmesi üzerine,  Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin ilamıyla; (...İzmir Asliye 7. Hukuk Mahkemesi'nin dosyasında vasiyetçinin 09.08.1990 tarihindeki tasarruf ehliyeti incelenmiştir. Bu davada ise 03.12.1990 tarihindeki tasarruf ehliyeti söz konusudur. Mahkemece vasiyetçinin bu tarihteki tasarruf ehliyeti konusunda taraf delilleri toplanmadan ve bilirkişi raporu alınmadan karar verilmiştir. Mahkemece yapılacak iş, taraf delillerini toplamak, vasiyetçinin 03.12.1990 tarihindeki tasarruf ehliyeti konusunda yeniden bilirkişi raporu almak ve sonucuna göre bir karar vermekten ibarettir. Bu yönler gözardı edilerek eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsizdir...) gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle yeniden yapılan yargılama sonunda; mahkemece önceki kararda direnilmiştir. Hukuk Genel Kurulu'nca incelenerek direnme kararı süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü: Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dosyadaki tutanak ve kanıtlara, bozma kararında açıklanan gerektirici nedenlere ve özellikle 1908 doğumlu olan vasiyetçi, vasiyetnamenin düzenlendiği 03.12.1990 tarihinde 82 yaşın üzerindedir. Mahkeme kararına esas alınan ve vasiyetçinin tasarruf ehliyetini haiz olduğuna dair 09.08.1990 tarihli rapor ile vasiyetnamenin düzenlendiği tarih arasında geçen 4 aylık sürenin, vasiyetçinin yaşı gözönüne alındığında azımsanmayacak bir müddet olduğu açıktır. Kaldı ki, hükme esas alınan 09.08.1990 tarihli doktor raporundan sonra, vasiyetçi hakkında hacir altına alınması isteği ile açılan dava nedeni ile İ... Devlet Hastanesi Sağlık Kurulu'nca verilen 07.09.1990 tarihli raporda da "ileri senilite" teşhisi konularak kendisine bir müşavir tayin edilmesinin uygun olacağının belirtilmiş bulunmasına göre, Hukuk Genel Kurulu'nca da benimsenen Özel Daire bozma kararına uyulmak gerekirken, önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır. Bu nedenle direnme kararı bozulmalıdır.  (HGK.nun 17.05.1995 gün ve 99 E., 534 K. sayılı kararı)                                                                             Daire Kararları   İçeriği: Bir kimse adına yasal ve sözleşmeye dayalı temsilci aracılığı ile ölüme bağlı tasarruf düzenlenemez. Ölüme bağlı tasarruflar kişiye sıkı sıkıya bağlı haklardan olup, doğrudan doğruya kullanılması zorunludur. Bu konuda temsil hükümleri işlemez. Yani bir kimse adına kanuni ve akdi temsilcisi (veli, vasi ve vekil) ölüme bağlı tasarrufta bulunamaz. Kayyım, velinin hukuken yapabileceği ve fakat fiilen yapmaktan yasaklandığı işlemleri yapmak için tayin olunabilir. Az önce belirtildiği gibi, vekil küçük adına ölüme bağlı tasarrufta bulunamayacağına göre, kayyıma böyle bir yetkinin verilmesi düşünülemez. Bu durumda kayyım tayini isteğinin hukuki dayanağı yoktur.   (Yar. 2.HD.nin 04.05.1978 tarih, 3444 E., 358 K. sayılı kararı)                                                                                                                                  BAŞA DÖN   B.- İRADE SAKATLIĞI Madde 504: Mirasbırakanın yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama etkisi altında yaptığı ölüme bağlı tasarruf geçersizdir. Ancak, mirasbırakan yanıldığını veya aldatıldığını öğrendiği ya da korkutma veya zorlamanın etkisinden kurtulduğu günden başlayarak bir yıl içinde tasarruftan dönmediği takdirde tasarruf geçerli sayılır. Ölüme bağlı tasarrufta kişinin veya şeyin belirtilmesinde açık yanılma hâlinde mirasbırakanın gerçek arzusu kesin olarak tespit edilebilirse, tasarruf bu arzuya göre düzeltilir. 743 S. Kanun madde 451: Hata, hile, tehdit veya cebir tesiri altında yapılan ölüme bağlı tasarruflar batıldır. Şu kadar ki, bu tasarrufları yapan kimse hataya veya hileye vakıf olduğu yahut tehdit veya cebir tesirinden kurtulduğu tarihten itibaren bir sene içinde rücu etmediği takdirde mezkur tasarruflar, sahih addolunur. Tasarrufu yapan kimse, şahsı veya şeyi tayin ederken açık bir hataya düşmüş ise kendisinin hakiki arzusunu katiyetle tayin mümkün olduğu takdirde; hatalı tasarruf, bu arzuya göre tashih olunur.   1.- Nedenleri Ölüme bağlı tasarrufun düzenlediği sırada, mirasbırakanın iradesi gerek kendi ihmalinden gerekse harici katılımlardan dolayı sakatlanmış olabilir. TMK.nun 504. maddesinde iradeyi sakatlayan haller sınırlayıcı olarak sayılmış olmakla beraber kabul edilen nedenlerin yoruma açık olduğu ortadadır. Mirasbırakanın iradesini sakatlayan hallerin  bulunması halinde ilerleyen bölümlerde görüleceği gibi ölüme bağlı tasarrufun iptali mümkün ise de, şimdilik incelenen konu iradeyi sakatlayan hallerin bulunması halinde ölüme bağlı tasarruftan rücua ait koşullar incelenecektir. İradeyi sakatlayan haller esas itibariyle BK.nun 23 ve devam eden maddelerinde düzenlendiği gibi, kabil edilen nedenlerin tanımları yapılmıştır. Bu nedenle olayımız itibariyle mirasbırakanın iradesini sakatlayan nedenlerin incelenmesi sırasında BK. hükümlerinden yararlanmak gerekmektedir. Maddenin kabul ettiği iradeyi sakatlayan haller ayrı ayrı incelendiğinde; 1.- Yanılma; “İç irade ile açıklanan irade arasında farkında olmadan irade sahibinin bilgisi ve isteği dışında meydana gelen uyumsuzluk haline (beyanda hata), muamele iradesinin oluşmasındaki düşünce ve tasavvur da (saikteki hata)” denir. Böylece  hatanın tanımı ve türleri açıklanabilir. BK.nu 23 ve devam eden maddelerinde beyanda bulunanın hatası ile bağlı olmaması için, hatanın esaslı olması gereklidir. Başka bir deyişle saik hataları yalnız başına sözleşmenin geçersizliğini veya iptalini gerektirmez. Buna karşılık ölüme bağlı tasarruflarda hatanın esaslı hata olup olmasının bir önemi yoktur. Tek koşul vardır oda, hatayı oluşturan hal ile, ölüme bağlı tasarruf arasında illiyet bağının bulunmasıdır ve yeterlidir. Bu nedenle hatanın niteliği ve kapsamının önemi bulunmamaktadır. Bu sonuç gereğince   TMK.nun 504/2. maddesinde de açık yanılmadan söz edilmesinin nedeni de budur. 2.- Aldatma; Genel anlamda aldatma, “bir kimseyi belirli bir hususu yapmaya sevketmek, o yönde bir irade açıklamasında bulunmasını sağlamak kastı ile o kimsede yanlış bir kanı uyandırmak ya da esasen var olan hatalı fikrinin devamını sağlamaktır”. Buna bağlı olarak, ölüme bağlı tasarruf için tanımlama yapacak olursak “hile (aldatma), muriste kasten hatalı bir tasavvur uyandırmak veya kasten muriste mevcut hatalı bir tasavvuru istismar ederek onu ölüme bağlı bir tasarrufta bulunmaya sevk etmektir” olarak tanımlayabiliriz. Aldanmada olduğu gibi, aldatma ile ölüme bağlı tasarruf arasında illiyet bağının bulunması, rücu ve iptal için gereklidir. BK.unu hükümlerine göre, sözleşme sırasında aldatılan kişinin sözleşme ile bağlı olmaması için, sözleşmenin karşı tarafı veya onun istemi ile üçüncü kişi tarafından aldatılmış ve böylece sözleşmenin yapılmış olması gerekir. Bu kural ölüme bağlı tasarruflar için uygulamaz. Az yukarıda aldatmada kabul edilen kural karşısında, BK.ununda aranan şartların burada da aranması ölüme bağlı tasarrufların niteliği ile bağdaşamaz. Burada şunu değinmekte fayda vardır. TMK.nun 578. maddesi gereğince esasen murisi aldatan açısından aldatma, mirastan mahrumiyet nedenidir. 3.-Korkutma ve zorlama; Bir kimsenin yapmak istemediği bir hukuki işlemi yapmadığı veya yapmak istemediği bir hukuki işlemi yapması kendisinin veya yakınlarının zarara uğrayacağının manevi anlamda baskı oluşturulması korkutma, maddi anlamda baskı oluşturması da zorlamayı oluşturur. BK.unu hükümlerine göre, korkutma ve zorlamanın önemli nitelikte olması aranmakta ise de, ölüme bağlı tasarruflarda bu niteliğinin aranması yerinde değildir. Bunun sonucu olarak, mirasbırakanın kendisini korkutma ve zorlama altında olduğunu düşünerek dahi olsa, ölüme bağlı tasarrufu düzenlemiş olması karşısında bundan rücu etmesi mümkündür.   2.- Sonuçları TMK.nun 504/1. maddesinin 1. cümlesinde iradeyi sakatlayan nedenlerin neler olduğu açıklandıktan sonra 2. cümlesinde de, iradeyi sakatlayan nedenlerin bulunması halinde mirasbırakanın, ölüme bağlı tasarrufundan dönmesinin koşulu ortaya konmuş bulunmaktadır. Benzer hükümler BK.nun 31. maddesinde de kabul edilmiş  bulunmaktadır. İncelemeye konu 504/1. maddesinin 2. cümlesi gözönüne alındığında, mirasbırakanın iradesini sakatlayan nedenlerin bulunması halinde, ölüme bağlı tasarruftan dönme koşulu bir yıllık süreye bağlanmış bulunmaktadır. Bir yıllık süre, iradeyi sakatlayan olayın öğrenilmesinden ve ortadan kalkmasından itibaren başlayacaktır. Mirasbırakan iradesini sakatlayan etkenin varlığını öğrendiği ve etkinin kalktığı tarihten itibaren bir yıl içersinde, ölüme bağlı tasarrufundan dönmemiş olması halinde tasarruf geçerli hale gelir. Muris tarafından rücu edilemeyeceği gibi, ölümünden sonra da ilgililer tarafından iptal davasına konu olamaz. Bu bölümde şunu da değinmekte fayda bulunmaktadır. TMK.nun 504. maddesindeki, ölüme bağlı tasarruftan dönme deyimi ile, miras sözleşmesinin kastedildiğini anlamak gerekmektedir. İlgili bölümde açıklanacağı gibi, vasiyetnameden dönme, mirasbırakan tarafından her zaman mümkündür. Madde esas itibariyle dönmeden bahsettiğinden iptal ile ilgili açıklamalar burada yapılmamıştır.   3.Yorum Maddenin(504) son fıkrası ile, ölüme bağlı tasarrufların murisin arzusuna göre yorumlanacağı kabul edilmiş bulunmaktadır. Esasen bu husus ölüme bağlı tasarrufların genel niteliğinden de çıkmaktadır. Maddeye göre, mirasbırakanın açık yanılgısı tesbit edildiğinde, murisin gerçek arzusunun ne olduğunun tesbit edilmesi ve tesbit edilen arzuya değer verilmesi gereklidir.                                                                  Yargıtay kararları                                                                 Daire Kararları   İçeriği: Aldatma hukuksal nedeni ile açılan iptal davalarında BK.nun 31. maddesinde öngörülen süre temlik işlemin yapıldığı tarihten değil, hilenin öğrenildiği tarihten başlar Davada davacının, hile hukuksal nedeni ile dava konusu 60 ve 62 parsel sayılı taşınmazlara ilişkin temliki tasarrufun iptalini istediği açıktır. Nitekim, mahkemece de bu iddia bu yolda nitelendirilmiştir. Hile hukuksal nedeni ile açılan iptal davalarında BK.nun 31. maddesinde öngörülen süre temliki işlemin yapıldığı tarihten değil, hilenin öğrenildiği tarihten başlar. 0 halde, mahkemece hileye ıttıla yönünden tarafların gösterecekleri delillerin dinlenilmesi, ıttıla tarihinin açıkça saptanması, davanın süresinde açıldığının anlaşılması halinde, hile iddiasının her türlü delille ispatlanabileceği dikkate alınarak işin esasının incelenmesi, yanların tüm delilleri toplanıp değerlendirilmesi ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, noksan inceleme ile yetinilerek yazılı olduğu üzere davanın reddine karar verilmesi doğru değildir (Yar. 1.HD.nin 15.10.984 Tarih. 998 E., 10185 K. sayılı  kararı)   İçeriği: Korkutma ve zorlamada süre, korku ve zorlamanın kalktığı günden itibaren işlemeye başlar Davacı ikraha (korku ve zorlamaya) dayanarak davalıya verdiği belgenin iptalini istemiştir. Davacı tanıkları davalının babası davacıya; seni döverim, öldürürüm gibi sözler söylediği ve davacının bu etki altında belgeyi düzenlediğini söylemişlerdir. Belge 07.11.1964 günlü olup dava 29.12.1966 gününde açılmıştır. Borçlar Yasasının 31. maddesine göre, davanın, korkunun kalktığı günden başlayarak bir yıl içinde açılması gerektir. Bu süre hak düşürücü bir süre olup mahkemece re’sen gözetilmesi gerekir. Davacı bu süreyi geçirdiğinden davanın bu yönden reddedilmemesi bozmayı gerektirir.  (Yar. 4.HD.nin 23.02.97l Tarih  11815 E.,  1685 K. sayılı kararı)                                                                                     BAŞA DÖN                                                                               II. BÖLÜM                                                             TASARRUF ÖZGÜRLÜĞÜ      A.- TASARRUF EDİLEBİLİR KISIM 1.- Kapsamı Madde 505: Mirasçı olarak altsoyu, ana ve babası, kardeşleri veya eşi bulunan mirasbırakan, mirasının saklı paylar dışında kalan kısmında ölüme bağlı tasarrufta bulunabilir. Bu mirasçılardan hiç biri yoksa, mirasbırakan mirasının tamamında tasarruf edebilir. 743 S Kanun madde 452: Füruu, baba ve anası, erkek ve kız kardeşi yahut karısı veya kocası sağ iken vefat eden murisin ölüme bağlı tasarrufları, bu kimselerin mahfuz hisseleri miktarından fazla olan mallarında muteberdir. Bu mirasçılardan kimse bulunmazsa, muris, bütün mirasta tasarruf edebilir.   Mülkiyet hakkının kısıtlanamayacağı hukukumuzun genel kuralıdır. Ancak, bu kuralın mutlak olarak uygulanması her kuralda olduğu gibi mümkün bulunmamaktadır. Mülkiyet hakkının kanundan doğan kısıtlamaları mevcut olup, bunlardan biriside ölüme bağlı tasarruflarda karşımıza çıkmaktadır. İstisnaya göre; mirasbırakan terekesi üzerinde saklı paylı mirasçılarının saklı payları dışında kalan kısmı üzerinde serbestçe tasarrufta bulunabilir. Başka bir deyiş ile mirasbırakan saklı paylı mirasçılarının saklı payları üzerinde karşılıksız tasarrufta bulunamaz. Mirasbırakanın saklı paylı mirasçısı bulunmadığında, mirasbırakan tüm mal varlığı üzerinde gerek sağlararası gerekse ölüme bağlı tasarrufta bulunabilmesi için hiçbir kısıtlama mevcut değildir. Kanun 505. maddede murisin terekesi üzerindeki tasarruf edilebilir alanı belirledikten sonra, sınırın kapsamında kalan saklı paylı mirasçıların kimler olduğunu ve saklı paylarının miktarını bir sonraki maddede düzenlemiş bulunmaktadır.     2. Saklı Pay Madde 506:  Saklı pay aşağıdaki oranlardan ibarettir: 1. Altsoy için yasal miras payının yarısı, 2. Ana ve babadan her biri için yasal miras payının dörtte biri, 3. Kardeşlerden her biri için yasal miras payının sekizde biri, 4. Sağ kalan eş için, altsoy veya ana ve baba zümresiyle birlikte mirasçı olması hâlinde yasal miras payının tamamı, diğer hâllerde yasal miras payının dörtte üçü. 743 S. Kanun Madde 453: Mahfuz hisse aşağıdaki miktarlardan ibarettir. Füruu için kanuni miras hakkının dörtte üçü, Ana ve babadan her biri için kanuni miras hakkının yarısı, Kardeşlerden her biri için kanuni miras hakkının dörtte biri, Sağ kalan eş için, füruu ile birlikte mirasçı olması halinde kanuni miras hakkının tümü, diğer hallerde kanuni miras hakkının yarısı, Gelirinin yarısından fazlası kamu görevi niteliğindeki işlerin yapımına bırakarak vakıf kurulmasında mahfuz hisse, yukarıda gösterilen hisselerin üçte iki oranındadır. Genel ve katma bütçeye dahil kurum ve kuruluşlarla, il özel idarelerine, belediyelere, Kanunla kurulan fonlara, kamu yararına çalışan derneklere ve gelirinin yarısından fazlasını kamu görevi niteliğinde işlere harcayan vakıflara yapılan ölüme bağlı tasarruflar ve hibelerde yukarıdaki fıkra hükümleri uygulanır.    01.01.2002 tarihinde yürürlüğe giren 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu   (TMK.) birçok alanda yürürlükten kaldırdığı 743 sayılı Medeni Kanunun (MK.) düzenlemelerinden ayrılmış bulunmaktadır. İşte bu farklılıklardan biride saklı paylı mirasçıların saklı pay oranlarına ilişkindir. Aşağıda tablo olarak her iki yasadaki saklı pay oranları yasal miras payları gözönüne alınarak gösterilmiştir.   Saklı Paylı Mirasçı    743 S.Yasa   4721 S.Yasa Altsoy         3/4           1/2 Baba - Anne          1/2           1/4 Kardeş          1/4           1/8    Eş   Altsoy ile         Tam           ---- Altsoy,  Anne-Baba          ----          Tam Diğerleri ile           1/2            3/4       Tablodan da anlaşılacağı gibi, TMK.unu eş dışında kalan saklı paylı mirasçıların saklı payında indirime giderek, mirasbırakanın tasarruf alanını genişletmiş bulunmaktadır. Buna karşılık murisin hayatını paylaştığı eşin daha fazla korunması amaçlanmış bulunmaktadır.   3.- Tasarruf edilebilir kısmın hesabı a.-Borçların indirilmesi Madde 507: Tasarruf edilebilir kısım, terekenin mirasbırakanın ölümü günündeki durumuna göre hesaplanır. Hesap yapılırken, mirasbırakanın borçları, cenaze giderleri, terekenin mühürlenmesi ve yazımı giderleri, mirasbırakan ile birlikte yaşayan ve onun tarafından bakılan kimselerin üç aylık geçim giderleri terekeden indirilir. 743 S. Kanun Madde 454: Tasarruf nisabı, terekenin vefat günündeki haline göre hesap olunur. Müteveffanın borçları, cenaze masrafı, terekeye mühürlemek ve defter tutma masrafları, müteveffa ile bir arada yaşayan kimselerin bir aylık iaşe masrafları, tereken tenzil olunur.   Yukarıda belirtilen saklı paylar gözönüne alınarak mirasbırakanın serbestçe tasarruf edebileceği kısmın hesaplanması gerekmektedir. Ancak mirasbırakanın serbest tasarruf miktarının hesaplanmasına geçmeden önce, terekenin hangi tarih itibariyle değerinin esas alınması gerektiği konusu üzerinde durmakta fayda bulunmaktadır. TMK.nun 507/1. maddesinde, miras hukukun genel prensibi tekrarlanmış, maddede kabul edilen kurala göre; tereke değerinin murisin ölüm günündeki değerler esas alınarak bulunması gerektiği kabul edilmiş bulunmaktadır. Terekenin tüm alacakları yanında mevcut mal varlığının para ile ölçülebilir değeri esas alınacaktır. Terekenin borçlarının ne olduğu ise, TMK.unun 507/2. maddesinde açıkça gösterilmiştir. Bu maddenin iyi kavranmasında fayda bulunmaktadır. Çünkü, uygulama özellikle tenkis davalarında bu değerler önem arzetmektedir. Bu nedenle maddede genel olarak kabul edilen tereke giderleri (terekenin pasifi) aşağıda maddeler halinde sayılmış bulunmaktadır. a.- Mirasbırakanın borçları, b.-Cenaze giderleri, c.-Terekenin mühürlenmesi ve yazımı giderleri, d.-Mirasbırakan ile birlikte yaşayan ve onun tarafından bakılan kimselerin üç aylık geçim giderleri. Murisin cenazesi için yapılacak olan giderlerin, terekeden karşılanması kabul edilmiş bulunmaktadır. Cenaze giderlerinin murisin yaşam tarzına uygun olması gereklidir. Bunun yanında (d) bendine ilişkin giderler araştırılır iken dikkat edilmesi gereken konu, murisin bakımını yüklendiği kişilerdir. Muris ile birlikte yaşayan bu kişilerin muris tarafından bakılmayıp, aksine murise bakmaları durumunda bendin uygulama kabiliyeti bulunmamaktadır. Maddede sayılan hallerden (d) dışında kalan haller, mülga 743 sayılı kanunda da aynen kabul edilmiş bulunmakta idi. (d) bendinde belirtilen hal dahi 743 sayılı Kanunda da kabul edilmiş olmakla birlikte süre yönünden farklılık getirilmiştir. MK.ununda bu süre bir ay olarak kabul edilmiş iken TMK.ununda üç ay olarak öngörülmüştür. Tenkis konusundaki bölüm yanında bu bölümde TMK.nun yürürlüğünden önce yayınlanmış ve halen geçerliliğini koruyan Yargıtay kararlarında bu süre devamlı olarak yürürlükteki kanuna uygun olarak bir ay olarak gösterilmiş olduğundan Yargıtay Kararlarının incelenmesinde bu hususun gözönüne alınması gerekir. Şimdi mirasbırakanın serbest tasarruf miktarının hesaplanması yönünde bir örnek verelim. Kanunda terekeye dahil olması gerektiği bildirilen değerlerle birlikte terekenin murisin ölüm günündeki aktif değeri 10.000.000.000.-TL, 507. maddede belirtilen giderlerin ise 2.000.000.000.-TL. olduğu ve murisin ölümü ile geriye iki evladı yanında eşini mirasçı olarak bıraktığı kabul edilsin. Buna göre; Net tereke= 10.000.000.000 – 2.000.000.000 = 8.000.000.000.-TL. dir. Yargıtay’ın bu güne kadar kabul ettiği gibi öncelikle sağ eşin saklı payının terekeden indirilmesi gerekir. Eşin miras payı ise ¼ olup, saklı payı da miras hakkının tamamı olduğuna göre; 8.000.000.000 : ¼ = 2.000.000.000.-TL eşin saklı payı olarak bulunur ve bu değer gerek 743, gerekse 4721 sayılı Yasalar için geçerlidir. Geri kalan 6.000.000.000.-TL’de evlatların saklı payı ise, 743 sayılı yasaya göre ¾, 4721 sayılı Yasaya göre de ½ olması nedeniyle ayrı ayrı bulalım. 743 sayılı Yasaya göre; 3.000.000.000 : ¾ = 2.250.000.000.-TL’şer evlatların saklı payı olur. o halde; 2.250.000.000 x 2 = 4.500.000.000.-TL, evlatların saklı payı olarak bulunduktan sonra bu miktar eşin saklı pay olarak aldığı değerden sonra kalan değerden çıkarıldığında, murisin saklı paylar çıktıktan sonra serbest tasarruf miktarı değer olarak ortaya çıkar.  6.000.000.000 – 4.500.000.000 = 1.500.000.000.-TL. mirasbırakanın serbest tasarruf miktarı olur. Aynı yolla 4721 sayılı Yasadaki oranlar uygulanarak; 6.000.000.000 : 2 = 3.000.000.000.-TL. 3.000.000.000 : ½ = 1.500.000.000 X 2 = 3.000.000.000.-TL. evlatların saklı payı, 6.000.000.000 – 3.000.000.000 = 3.000.000.000.-TL. murisin serbest tasarruf miktarıdır. Açıklanan bu hesaplama tarzında, özellikle evlatların miras payları ayrı ayrı bulunmuş olup, murisin örnekte olduğundan başka mirasçı bırakması durumunda yanı yolun izlenmesi gerektiğinden dolayı bu yola gidilmiştir. Sistem aynen uygulandığında ve az yukarıda çizilen tablo gözönüne alındığında mirasçı sayısı ve sıfatının önemi yoktur.                                                                                                                                           BAŞA DÖN   Yargıtay Kararları   İçtihadı Birleştirme   İçeriği: Tasarruf Nisabı Tereke ile mahfuz hisseler toplamı arasındaki fark tasarruf nisabını ifade eder (MK. 452). Tasarruf nisabı üzerinde, miras bırakan dilediği şekilde tasarrufta bulunma hakkına sahiptir. Tasarruf nisabının bulunabilmesi için tereke ile mahfuz hisseler toplamının değerlerinin ayrı ayrı bilinmesine ihtiyaç vardır. Bu nedenle evvela terekenin tesbiti, bilahare tesbit edilen terekenin değerlendirilmesi icap eder. Tereke özel bir mamelek olduğuna göre bunun bir aktifi ve birde pasifi bulunmaktadır. Aktif kısmı, miras bırakanın ölüm gününde fiilen bıraktığı mameleki değerlerdir. Pasif kısmı ise Medeni Kanunun 454/2. maddesinde sayılan miras bırakanın borçları, cenaze masrafları, terekeyi mühürleme ve defter tutma masrafları, miras bırakanla bir arada yaşayanların bir aylık iaşe masrafından ibarettir. Miras bırakanın yaptığı tasarruflarda, tasarruf nisabı sınırları içinde kalıp kalmadığının belirlenebilmesi için, Kanun, 454/1. maddesinde “tasarruf nisabı, terekenin vefat günündeki haline göre hesap olunur” kuralını getirmiştir. Buna göre menkul ve gayrimenkul malların mirasın açıldığı tarihteki satış kıymetleri, tahvil ve hisse senetlerinin borsa fiyatları, ölüme karşı sigortaların ıştıra kıymetleri (MK 456), sağlar arası teberruların keza ölüm tarihindeki kıymetleri esas alınarak değerlendirme yapılmaktadır. (Y. İçt. Bir. K. 11.11.1994 tarih, 4 E., 4 K. sayılı karar gerekçesinden)                                                                                                       Genel Kurul kararları   İçeriği: Murisin, son günlerinde beraber yaşayan kimse bulunmadığı takdirde, terekenin borçları arasına iaşe tutarının katılması söz konusu olmaz. Tarafların iddia ve savunmalarına ve özel daire ilamındaki bozma sebebi, ölenle beraber yaşayanların bir aylık iaşe giderlerinin masraf hesabına geçirilmediğine ilişkin bulunduğuna, olayda ise ölenin son günlerini yalnız başına geçirdiği, beraber yaşayan kimsesi bulunmayıp, gündelikle çalışan bir işçi tarafından bakıldığı, dosyadan anlaşılmış olduğuna ve kararda gösterilen diğer gerekçelere göre yerinde olmayan temyiz itirazlarının reddiyle usul ve Kanuna uygun olan direnme kararının onanması gereklidir.      (HGK.nun 25.11.1967 tarih, 409 E., 569 K. sayılı kararı)   İçeriği: Temlikten sonra, miras bırakının arsaya bina yaptırması sebebi ile yaptığı masrafın, terekenin alacakları arasında yer alması gerekir. Miras bırakan tarafından önceden temlik edilen şey arsadır. Arsanın ölüm tarihindeki değerinin esas alınması M.K. nun 454. maddesine uygundur. miras bırakanın temlikten sonra bu arsaya bina yaptırması, arsa sahipleri yararına bir gider yapmış, yani bir para vermiş olması demektir ki bu giderin yapıldığı zamandaki değeri ne ise ölüm tarihindeki değeri de şüphesiz ondan ibarettir. Burada ayrı ayrı iki teberru vardır; her ikisinin de ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekir. Şayet, arsa mütemmim cüz’ü ile beraber teberru edilmiş bulunsaydı o zaman, her ikisi için birlikte ölüm tarihinde ki tek değerin esas alınması gerekir idi.  (HGK.nun 05.12.1962 tarih 2-130 E., 68 K. sayılı kararı)                                                                         Daire Kararları   İçeriği: Serbest tasarruf miktarının hesaplanması. Temlike konu taşınmaz ile temlik dışı terekenin ölüm günündeki değerlerinin toplanması bundan miras bırakanın borçları ile cenaze giderleri ve ölenle birlikte yaşayanların bir aylık iaşe tutarları ve varsa terekenin tesbiti masraflarının indirilmesi, geriye kalan üzerinden saklı pay ve tasarruf nisabının tesbit edilmesi, temlik dışı tereke tutarının terekenin aktifine eklenmesi ve bundan, davacının miras payına düşenin saklı paydan indirilmesi, böylece net saklı payın hesaplanması, sonucu uyarınca karar verilmesi gerekir.    (Yar. 2.HD.nin 08.07.1980 tarih, 4054 E., 5829 K. sayılı kararı)   İçeriği: Serbest tasarruf miktarı ile saklı paylı mirasçıların saklı payının bulunması için öncelikle eşin saklı payının tereken çıkarılması gerekir. Net terekeden eşin saklı payının indirilmesi, geriye kalan üzerinden füruun (alt soyun) saklı payı ile tasarruf nisabının hesaplanması zorunludur. Mahkemece eşin saklı payı indirilmeden doğrudan doğruya tasarruf nisabının hesaplanması yanlıştır.   (Yar. 2.HD.nin 24.01.1980 tarih, 263 E. 464 K. sayılı kararı) İçeriği: Murisin serbest tasarruf miktarının hesaplanması için öncelikle eşin saklı payı terekeden çıkarılır. Tasarruf nisabı ve saklı payın bulunması için, miras bırakanın bütün mal varlığı ile alacaklarının ve temlike konu olan şeylerin ölüm günündeki niteliklerine göre değerleri toplanır. Bundan ölenin borçları ile cenaze, iaşe ve defter tutma masrafları indirilerek terekenin mevcudu bulunur. Mirasçılar arasında eş varsa eşin 1/4 tutarındaki saklı payı indirilir. Artanın 1/4 ü tasarruf nisabı olarak ayrılır. Geriye kalan 3/4 ise füruuna saklı payı olarak kabul olunur. Eğer ölenin temlik dışı terekesi var ise ölüm tarihindeki değeri terekeye eklenir ve temlik dışı terekeden miras paylarına düşen, saklı paylarından indirilerek saklı paya tecavüz eden gerçek miktar tesbit edilir. Gösterilen şekilde bir hesap yapılmaksızın davacıların miras paylan oranında tapunun iptaline karar verilmesi isabetsizdir.    (Yar.2.HD.nin 30.04.1985 tarih, 3916 E., 4154 K. sayılı kararı)   İçeriği: Birlikte yaşama deyimi Ölen ile birlikte yaşayanların bir aylık iaşe masraflarının, terekenin borçları arasına katılması zorunludur (MK. 454). Madde metnindeki “birlikte yaşama” deyimi, sadece mirasçılar ve ölenin kanunen bakmakla yükümlü olduğu kişilere yönelik olmayıp, eylemli olarak geçimini sağladığı kişileri de kapsamaktadır. Bu hüküm, 8K. nun 45. maddesinde yer alan “destekten yoksun kalacak” kişiler ile paralellik göstermektedir. Bu yönün gözetilmemiş olması bozmayı gerektirir.   (Yar. 2.HD.nin  25.12.1980 tarih, 8542 E.,9537 K. sayılı kararı)   İçeriği: Ölenin davalı tarafından bakılması, cenaze giderlerinin hesaplanması (S.B.) ve arkadaşları ile (A.) ve (M.G.) arasındaki tenkis davası nedeniyle yapılan yargılama sonunda verilen hükmün temyizen mürafaa icrası suretiyle tetkiki davalılar tarafından istenilmekle, 1-Ölenin, sağlığında kimseye bakmadığı, esasen kendisine davalıların baktığı anlaşıldığından bir aylık iaşe tutarının terekeye eklenmesi söz konusu olamaz. Onun için bu yöne değinen temyiz itirazı yerinde değildir. 2- Tenkis davalarında açık hesap yapılmaksızın tahmini ve harca esas olmak üzere belirtilen rakam aşılabilir. Olayda bu ayrık durum vardır. Onun için Usulün 454. maddesinden söz edilerek, tenkisi gereken miktardan daha aza karar verilmesi doğru değilse de, hükmü davacı temyiz etmediğinden bu durum bozma sebebi sayılmamış, yanlışlığa değinilmekle yetinilmiştir. 3- Cenaze giderinin ölenin sosyal seviyesi ve çevrenin geleneklerine göre hesaplanması gerekir. Bu konuda eksik inceleme varsa da Mahkemece esasen saklı paya tecavüz edilen miktardan aza karar verilmiş olup, davalı tarafın ileri sürdüğü miktar terekenin borçları arasına katılsa bile, hükmün sonucu değişmez. Onun için bu yön bozma sebebi sayılmamıştır.   (Yar. 2.HD.nin 02.02.1978 tarih, 8644 E., 761 K. sayılı kararı)   İçeriği: Mahfuz hissenin (saklı payın) tanımı, ve niteliği (M.) ile (A.) mirasçıları (T.) ve arkadaşları ve (Ma.) ve arkadaşları arasındaki tenkis davasının yapılan muhakemesi sonunda, mahalli mahkemece verilen hüküm davacı tarafından temyiz edilmekle; evrak okunup, gereği görüşülüp düşünüldü: “Yakın kan hısımlığı ve aile münasebetlerinden doğan bağlar, kanun koyucuları, bazı kanuni mirasçılara miras hisselerinin belirli kısmı üzerinde, murisin iradesiyle bertaraf edilemeyen bir hak tanımaya zorlamıştır. Kanunun öngördüğü istisnalar (MK. 457-520 vd.) dışında murisin iradesi ile bertaraf edilmeyen bu hakka, mahfuz hisse (MK. 453) kendilerine böyle bir hak tanınan kimselere de mahfuz hisse sahibi adı verilir’. İşte bu hakkı murisin, ihlal ve tecavüzlerine karşı koruma davalarına tenkis davası denmektedir. İsviçre-Türk “Medeni Kanununda mahfuz hisse kanuni bir miras hakkı olarak düzenlenmiş bulunmaktadır.” Böylece mahfuz hissesine tecavüz edilen kişinin bir alacaklı değil, miras hakkı ihlal edilen kişi olarak değerlendirilmesi zorunluluğu ortaya çıkar. Tenkis davası bir miras payının tamamlanması davasıdır. (Yar. 2.HD.nin 04.02.1993 tarih, 12436 E., 816 K. sayılı kararı)   İçeriği: Davaya konu malın niteliğinin değiştirilmiş olması Davalı, dava konusu taşınmazın üzerindeki evi yıktırıp yerine yeni bina yaptığını ileri sürmüş, davacı taraf ise buna karşı, koymamıştır. Öyle ise taşınmazın temlik edildiği gündeki niteliğine göre ölüm tarihindeki değerinin tesbit edilip terekeye eklenmesi gerekirken sonradan yapılan binanın değerin terekenin aktifin eklenmesi usul ve Kanuna aykırıdır (Yar. 2.HD.nin 18.05.1976 tarih, 2637 E., 4248 K. sayılı kararı)   İçeriği: Davaya konu taşınmaz üzerine davalı, bina yapmış ise, taşınmazın arsa olarak ölüm günündeki değeri terekeye eklenir. Davalılardan (H.) kendisine temlik edilen yerde bina yaptırdığını iddia ettiğine göre, tarafların bu konudaki delillerinin toplaması, savunma sabit olduğu takdirde arsanın ölüm günündeki değerinin terekeye eklenmesi ve saklı pay ile tasarruf nisabının buna göre bulunması gerekirken bu yön üzerinde durulması yanlıştır. (Yar. 2.HD. nin 20.04.1972 tarih, 2411 E., 2447 K. sayılı kararı)   İçeriği: Temlike konu olmasa dahi, terekeye oluşturan taşınmazların emsal kıyaslaması yapılarak değerlerinin tesbiti zorunludur. Terekenin mevcudunun bulunması için temlike konu olan ve olmayan taşınmazların  emsal kıyaslaması yaptırılarak bilirkişiler eliyle değerinin tesbiti ve sonucu uyarınca işlem yapılması gerekirken her iki incelemede de tek bilirkişinin yetersiz ve mukayesesiz raporunun hükme esas alınması usul ve Kanuna aykırıdır. (Yar. 2.HD,nin 14.02.1977 tarih, 56 E., 1233 K. sayılı kararı)   İçeriği: Satılan şeyin miras bırakan tarafından alınan bedelinin, terekenin borçları arasına katılması gerekir. Davalı tarafın temlik bedeli olarak miras bırakana verdiği taşınmaz parasının terekenin borçları arasına katılmamış olması bozmayı gerektirir. (Yar. 2.HD.nin 31.05.1977 tarih, 2114 E., 4531 K. sayılı kararı)   İçeriği: Tenkis hesabı yapılırken, ölümden sonra ödenen borç tutarı, terekenin borçları arasına katılamaz. Mirasın açılmasından sonra terekenin borcunun ödenmesi, mirasçılar adına tasarruf (BK. 410) niteliğinde olup, miras bırakan adına bir işlem değildir. Onun için ölümden sonra ödendiği ileri sürülen borç, terekenin pasifine eklenemez. Çünkü Medeni Kanunun 454. maddesi, ölüm günündeki duruma göre tereke mevcudunun tespitini öngörmüştür. 0 halde ölümden sonra ödendiği savunulan borçların tereke mevcuduna eklenmiş olması doğru değilse de, hükmü davacı temyiz etmediğinden bu yön bozma sebebi sayılmamış yanlışlığa işaret edilmekle yetinilmiştir. Temlik dışı terekenin ölüm günündeki değerinin terekeye eklenmesi, bundan davacıların miras payına düşenin saklı paylarından indirilmesi gerekir. Bu yolda işlem yapılmamış olması usul ve Kanuna aykırıdır, (Yar. 2.HD.nin 14.10.1976 tarih, 6181 E., 7032 K. sayılı kararı)   İçeriği:Cenaze giderinin terekenin borçları arasına katılması zorunludur. Cenaze giderlerinin terekenin borçları arasına katılmaması ve ayrıca temlike konu taşınmazların taksiminin mümkün olup olmadığının araştırılmaması kabul şekli bakımından yanlıştır. (Yar. 2.HD.nin 25.12.1986 tarih, 11145 E., 11417 K. sayılı kararı)   İçeriği: Ölenle birlikte yaşayanlardan amaç, her halde mirasçılar olmayıp, ölenin fiilen yardımından yoksun kalan kişilerdir. Medeni Kanunun 585. ve 454. maddelerinin beraberce incelenmesinden çıkan sonuca göre ölenle birlikte yaşayanlardan maksat, ölüm halinde ölenin fiilen yardımından yoksun kalacak kişilerdir. Miras bırakanın geliri esasen kendisini geçindirecek tutarda bile değildir. Onun için ölenle birlikte oturanların onun yardımından yoksun kaldıkları düşünülemez. 0 halde bu yöne ilişen temyiz itirazları yerinde değildir.   (Yar. 2.HD.nin 30.12.1974 tarih,  8374 E., 8163  K. sayılı kararı)   İçeriği:Miras bırakanın ölünceye kadar bakmak şartı ile sözleşme yaptığı kişi, kendisine bakmakla yükümlüdür. Onun için bu kişi için iaşe tutarının terekenin borçları arasına katılmamış olması doğrudur. Miras bırakan ölünceye kadar bakma şartı ile eşi (H.) ile sözleşme yaptığına göre (H.)’nin ona Kanunen (MK. 151) bakması asıldır. Onunu için kocanın karısına baktığı düşünülemez. Miras bırakanın başka kimseye bakmadığı, aksine çocuklarının ona baktığı anlaşılmıştır. Bu bakımdan Medeni Kanunun 454. maddesine göre bir aylık iaşe tutarının terekenin borçları arasına katılmamış olması doğrudur. (Yar. 2.HD.nin 16.02.1978 tarih, 918 E., 1220 K. sayılı kararı)   İçeriği: Mirasbırakanın, mirasçı tarafından geçimi sağlanması durumunda terekeden inecek iaşe tutarı yoktur. Medeni Kanunun 454. maddesiyle 585. maddesinin birlikte incelenmesinden çıkan sonuca göre, miras bırakan ile birlikte oturmayanların iaşe tutarı terekenin borçları arasına katılamaz. Olayda karı koca ayrı yaşamakta olup, ölen, davalı (H.) yanında oturmaktadır. Diğer bir deyimle miras bırakan davalı (H.)’ye bakmayıp aksine (H.), onu himayesine almış bulunmaktadır. Bu bakımdan bir aylık iaşe tutarı olarak ikibin liranın terekenin borçları arasına katılması bozmayı gerektirir. (Yar. 2.HD.nin 11.03.1973 tarih, 1856 E.,1213 K. sayılı kararı)   İçeriği: Murisin, son günlerinde beraber yaşayan kimse bulunmadığı takdirde, terekenin borçları arasına iaşe tutarının katılması söz konusu olmaz. Tarafların iddia ve savunmalarına ve özel daire ilamındaki bozma sebebi, ölenle beraber yaşayanların bir aylık iaşe giderlerinin masraf hesabına geçirilmediğine ilişkin bulunduğuna, olayda ise ölenin son günlerini yalnız başına geçirdiği, beraber yaşayan kimsesi bulunmayıp, gündelikle çalışan bir işçi tarafından bakıldığı, dosyadan anlaşılmış olduğuna ve kararda gösterilen diğer gerekçelere göre yerinde olmayan temyiz itirazlarının reddiyle usul ve Kanuna uygun olan direnme kararının onanması gereklidir.     İçeriği: Terekenin mühürleme ve tespit masrafı, terekenin borçları arasına katılır. Tasarruf nisabının M.K. nun 454. maddesi dairesinde, terekenin ölüm günündeki haline göre hesaplanması gerekir. Temlik konusu mallarla, temlik dişi malların ölüm tarihindeki kıymetlerine göre tutarları tesbit olunur. Cenaze masrafı, terekenin mühürleme ve defter tutma masrafları ve ölenle bir arada yaşayan kimsellerin iaşe giderleri terekeden düşüldükten sonra kalandan saklı payın bulunması ve temlik dışı mallardan davacıya isabet edecek miras payı, saklı paydan düşülerek arta kalandan davalıların her birinin ödeyeceği miktarların belirlenmesi gerekirken tenlik dışı malların bedelinin tereke tutarından düşülmemesi yanlış olduğu gibi, bozma ilamının 6. bendinde açıkça belirtildiği üzere temlikin bedelsiz olduğu iddia edilmediği halde bu bedellerin tereke borçları arasında gösterilmesi ve yine bozma ilamının 9. bendinde kesinlikle gösterilmemesine rağmen saklı payın davalılardan müteselsilen tahsiline karar verilmesi yanlıştır.    (Yar. 2.HD.nin 22.03.1968 tarih, gün 7298 E., 1869  K. sayılı kararı)   İçeriği: Miras bırakanın hak edip de henüz alamadığı paranın terekenin aktifine eklenmesi gerekir. Miras bırakanın hak edip de henüz alamadığı paranın tesbiti ile bunun terekeye eklenmesi ileri sürüldüğü halde bu savunma hakkında bir inceleme yapılmamış olması yanlıştır. (Yar. 2.HD.nin 23.03.1980 tarih, 2155 E., 2339 K. sayılı kararı)   İçeriği: Kıdem tazminatı terekeye dahil haklardan değildir. Kıdem tazminatı ve ölüm yardımı sebebiyle mirasçılara yapılan ödemeler terekeye ait olmayıp mirasçıların kendilerine aittir. Bu yön gözetilmeksizin bunların da terekenin aktifine eklenmesi isabetsizdir.  (Yar. 2.HD.nin 07.05.1985 tarih, 4197 E.,4382 K. sayılı kararı)   İçeriği: Emekli ikramiyesi, terekeye dahil olmadığı için terekenin aktifine eklenmez. 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunun 89. maddesi gereğince görevi başında ölen memurun ikramiyesi emekli maaşına hak kazanan kişilere ait olduğundan, ikramiye terekeye dahil değildir. Ancak, emekliliğini isteyip de henüz ikramiyesini almadan ölmüş olanın ikramiyesi mirasçılarına verilir. Onun için miras bırakan bu ikramiye üzerinde tasarrufta bulunabilir. Ölüm yardımı için de aynı kurallar geçerlidir. Olayda, miras bırakan görevde iken ölmüştür. Bir kimsenin kendisine ait olmayan şeyi vasiyet etmesi lüzum ifade etmez. Öyle ise bu vasiyet hükümsüzdür. Yok sayılan işlemlerde ise zaman aşımı olmaz.  (Yar. 2.HD.nin 20.01.1977 tarih, 295 E., 414 K. sayılı kararı)   İçeriği: ölüm tazminatı, terekeye dahil haklardan değildir. Miras bırakanın hizmetinde bulunduğu müessese tarafından ödenen ölüm tazminatı ailesi efradının şahsi hakkı olup terekeye dahil emvalden değildir. Bunu alan mirasçı mirası red hakkından yoksun sayılmaz. Miras bırakan, bu tazminatın kime verilmesi gerektiği hakkında bir beyanname doldurmamışsa, karısı müessesenin verdiği tazminatta, miras payı oranında hak sahibidir.  (Yar. 2.HD.nin 15.07.1968 tarih, 4262 E., 4770 K. sayılı kararı)   İçeriği:Emekli Sandığınca yapılan toptan ödeme, mirasçılara ait olduğu için terekeye eklenmez. Emekli Sandığının yaptığı toptan ödeme, Kanun gereği mirasçılara verilen bir para olduğu için tenkis davasına konu teşkil etmez. (Yar. 2.HD.nin 27.02.1967 tarih, 953 E., 1097 K. sayılı kararı)   İçeriği: Dava devam ederken davalı ölürse, mirasçıları onun halefi olarak, davaya devam ederler, Dava devam ederken davacı ölürse Usulün 41. maddesi gereğince mirasçılara tebligat yapılır. Mirasçılar davayı birlikte takip etmekten kaçınırlar ise miras şirketine temsilci tayin ettirilir. Kanunda kayyım denmiş ise de amaç, Medeni Kanunun 581. maddesinde öngörülen temsilciliktir. Olayda davacı ölmüş, mirasçılardan yalnız davada kendisini vekil ile temsil ettirmiş, diğer mirasçılara tebligat yapılmamıştır. Oysa bir mirasçının yalnız başına davayı yürütmesi mümkün değildir. Bu bakımdan davacıya. diğer mirasçıları davaya katmak üzere mehil verilmesi, aksi halde miras şirketine temsilci tayin ettirmesi için imkan tanınması gerekir.  (Yar. 2.HD.nin 09.03.1977 tarih, 706 E., 2060 K.  sayılı kararı)   İçeriği: Sağ eş davada taraf olmasa bile, öncelikle saklı payının terekeden indirilmesi gerekir. Eş, davaya dahil olsa da, olmasa da, mirasçıların saklı paylan hesaplanırken eşin saklı payının tereke toplamından indirilmesi zorunludur. Bu yönün gözetilmemiş olması hem yanlış, hem de uyulan bozma ile doğan kazanılmış hakka aykırıdır.  (Yar. 2.HD.nin 13.05.1976 tarih, 3846 E., 4086 K. sayılı kararı)   İçeriği: Temlik dışı terekenin ölüm günündeki değeri terekeye eklenir. Davalı taraf temlik dışı terekenin varlığını ileri sürdüğüne göre, bunların ölüm tarihindeki değerlerinin tereke hesabına katılması bu değer üzerinden davacının saklı payının bulunması ve temlik dışı terekeden davacının miras payına düşen miktarın onun saklı payından indirilerek davacının saklı payına tecavüz eden tutarın hüküm altına alınması zorunludur. (Yar. 2.HD.nin 09.04.1987 tarih, 2151 E., 5176 K. sayılı kararı)   İçeriği: Temlik dışı terekeden, davacının miras payına düşen miktarın, saklı payından indirilmesi zorunludur. Temlike konu taşınmaz ile temlik dışı terekenin ölüm günündeki değerlerinin bulunması, bundan miras bırakanın borçlan ile cenaze giderleri ve ölenle birlikte yaşayanların bir aylık iaşe tutarlarının indirilmesi, geriye kalan üzerinden saklı pay ve tasarruf nisabının hesaplanması, temlik dışı terekeden davacıların miras paylarına düşenin saklı paylarından indirilmesi ve sonucuna göre hüküm verilmesi zorunludur. Bu kurala uyulmamış olması Medeni Kanunun 454. maddesine aykırıdır. (Yar. 2.HD.nin 09.12.1976 tarih,  7728 E., 8788 K. sayılı kararı)   İçeriği: Bankadaki paranın paylaşılmış olması 1- Bankadaki paraların taraflar aralarında bölüştürülmüş olması bunların terekeye eklenmesine ve saklı pay ile tasarruf nisabının hesaplanmasına engel değildir. Aksine zorunluluk vardır. Bu yönün gözetilmemiş olması usul ve Kanuna aykırıdır. 2- Taşınmazlardan 45 parselin 6/24 payı temlik edildiğine göre, bu payın ölüm günündeki değerinin terekenin aktifine eklenmesi ve geriye kalan 18/24 payın ise temlik dişi tereke olarak yine terekeye ilave edilmesi gerekir. Taşınmazın ölüm günündeki değeri 300 bin lira iken 225 bin lirasının ilave edilmiş olması karşısında, aradaki 75 bin liralık farkın açıkta kalması yanlıştır.  (Yar. 2.HD.nin 22.06.1976 tarih 4137 E., 5237 K. sayılı kararı)  b.- Sağlararası kazandırmalar Madde 508: Mirasbırakanın sağlararası karşılıksız kazandırmaları, tenkise tâbi oldukları ölçüde, tasarruf edilebilir kısmın hesabında terekeye eklenir. 743 S. Kanun Madde 455: müteveffanın ölüme bağlı olmayarak vaki tenkise tabi teberruları, tasarruf nisabının hesabı için, terekeye zam olunur. Mirasbırakanın sadece, ölüme bağlı tasarrufları tenkise tabi olmayıp, sağlararası  karşılıksız kazandırmaları da tenkis davasına konu olabilir. İşte ele alınan madde, bu tasarrufların tenkise tabi olduğu ölçüde terekeye ekleneceğini öngörmektedir. Maddenin bu tanzim tarzından da anlaşıldığı gibi, ölüme bağlı tasarrufların terekeye eklenmesi mümkün değildir. Sağlararası kazandırmaların karşılıksız olması aranacağı gibi tenkis edilebilir olması ve açılmış bir tenkis davasının bulunması gerekir. Bu koşullardan biri eksik olduğu takdirde, sağlararası kazandırmalar karşılıksız olsa dahi terekeye ilave edilmesi düşünülemez.  Açılmış bir tenkis davasının yargılaması sırasında değir koşullar gerçekleşmiş bile olsa, taraflara, karşılıksız kazandırmanın terekeye ilavesi gerektiğinin iddia ve savunma yanında def’i olarak da olsa ileri sürülmesi gerekir. Başka bir deyişle hakim tarafından re’sen gözönüne alınamaz. Maddenin uygulanması sırasında TMK.nun 565.maddesi gözden uzak tutulmamalıdır.                                                             Yargıtay Kararları                                                                Daire kararları   İçeriği: Miras bırakanın sağlığında saklı pay sahibi mirasçısına tenkise tabi olacak şekilde kazandırmada bulunduğu gerçekleşirse, bunun ölüm günündeki değeri terekeye eklenir. Miras bırakanın sağlığında davacılara tenkise tabi temlikte bulunduğu ileri sürüldüğüne göre, bu konuda araştırma yapılması, savunma gerçekleştiğinde yapılan temliklerin ölüm günündeki değerlerinin terekeye eklenmesi ve temlik edilen değerin, bundan yararlananların saklı paylarından indirilmesi gerekir. Bu yönün gözetilmemesi Medeni Kanunun 455. maddesine aykırıdır. (Yar. 2.HD.nin 10.06.1982 tarih,  4738 E., 5224 K. sayılı kararı)   İçeriği: Tenkis davası mevcut olmadan, davacıya yapılan sağlıktaki tenkise tabi kazandırmaların değeri terekeye eklenemez. Miras bırakan üçüncü kişilere de sağlığında temliki tasarrufta bulunmuş olup da bunlar hakkında dava açılmamış ise adı geçenlere yapılan kazandırmalar, tenkis hesabına dahil edilemezler. Olayda üçüncü kişilere yapıldığı ve tenkise tabi nitelikte bulunduğu ileri sürülen teberrular sebebiyle o kişiler hakkında açılmış bir dava olmadığı ve temyize konu davada da herhangi bir sıfatlan bulunmadığı için bu kimselere ait kazandırmaların ölüm günündeki değerlerinin terekenin aktifine eklenmesi yani Medeni Kanunun 455. maddesinin uygulanması mümkün değildir. Bu yönün ihmal olunması isabetsizdir. (Yar. 2.HD.nin 22.02.1983 tarih, 1269 E., 1439 K. sayılı kararı)   İçeriği: Ölüme bağlı tasarruflarda TMK. 507. maddesi uygulanmaz. Miras bırakan, tasarruf nisabını davacılara vasiyet etmiş ve buna karşı konmamıştır. Şu durumda vasiyetin niteliği itibarı ile olayda Medeni Kanunun 455. maddesinin uygulanması söz konusu olamaz. Tenkis hesabı terekenin ölüm günündeki haline göre yapılır. 0 halde vasiyete konu olup tasarruf nisabı dışında kalan kısım, temlik dışı terekeyi teşkil etmektedir. Öyle ise bunun terekeye eklenmesi ve davacıların miras paylarına düşen kısmın saklı paylarından indirilmesi, böylece saklı paya gerçek tecavüzün tesbit ve tayin olunması ve tenkise karar verilmesi gerekirken vasiyetle terekeden çıkan kazandırma dahi temlik dışı tereke olarak kabul edilip terekeye eklenmesi ve buna göre hesaplama yapılarak temlik isteminin red edilmesi yanlıştır. (Yar. 2.HD.nin 24.10.1985 tarih, 7335 E., 8545 K. sayılı kararı)   İçeriği: Mirasbırakanın sağlığında tenkis edilebilir karşılıksız kazandırmaları tenkis edilebilir oldukları ölçüde terekeye ilave edilir. Davacılara yapılan temliklerin terekenin aktifine eklenebilmesi için, bunların Kanunen tenkisinin kabil olması zorunludur (M.K. 455). Oysa karşı davalılardan (H.) ve (H.K)’ye yapılan temlikler, 1964 yılında ve davacı eş henüz miras bırakan ile evlenmeden önce yapılmıştır. Hal böyle olunca tenkisi kabil değildir. Bu yönün gözetilmemiş olması yanlıştır. (Yar. 2.HD.nin 27.03.1986 tarih, 3020 E., 3245 K. sayılı kararı)   İçeriği: Taraflarca ileri sürülmedikçe 507. maddeye göre yapılan temliklerin değeri terekeye eklenmez. Davacıya yapılan bağış bakımından da Medeni Kanunun 455. maddesi hükmü gereğince yaptığı bir tenkis def’i bulunmamaktadır. Bu bakımdan 10 parsel sayılı taşınmazın ölüm tarihindeki değerinin tereke hesabına katılmaması, mevcut delillere göre hesapların yapılması, sonucu uyarınca karar verilmesi gerekirken, bunun tereke hesabına katılması ve bu taşınmazdan davacıya yapılan payın onun saklı payını karşıladığından söz dilerek isteğin reddi yanlıştır. (Yar. 2.HD.nin 06.05.1986 tarih, 2672 E., 4736 K. sayılı kararı) c.- Sigorta alacakları Madde: 509: Mirasbırakanın kendi ölümünde ödenmek üzere üçüncü kişi lehine hayat sigortası sözleşmesi yapması veya böyle bir kişiyi sonradan lehdar olarak tayin etmesi ya da sigortacıya karşı olan istem hakkını sağlararası veya ölüme bağlı tasarrufla karşılıksız olarak üçüncü kişiye devretmesi hâlinde, sigorta alacağının mirasbırakanın ölümü zamanındaki satın alma değeri terekeye eklenir. 743 S. Kanun Madde 456: Müteveffa tarafından, vefatı halinde tediye edilmek üzere kendi namına ve üçüncü şahıs lehine akdedilen veya kendi namına akdedilip de hayatta vaki veya ölüme bağlı tasarruf ile bir üçüncü şahıs lehine devir yahut müteveffanın hayatında ivazsız ahara temlik olunan sigortalar ancak vefat anındaki iştira kıymetleri ile terekeye dahil olur.   Mirasbırakan, kendi ölümü halinde ödenmek üzere üçüncü kişiler yararına hayat sigortası sözleşmesinde bulunmuş veya  üçüncü kişiyi lehdar olarak tayin etmiş olması durumunda, veyahut sigortayı kendi yararına imzaladıktan sonra, sigorta şirketine karşı talep hakkını  sağlararası veya ölüme bağlı tasarruf ile  karşılıksız olarak üçüncü kişiye temlik etmiş olması halinde, sigorta alacağının mirasbırakanın ölümü zamanındaki satın alma değerinin terekeye ekleneceği kabul edilmiş bulunmaktadır. Maddenin uygulanması için TTK.nun 1329 ve TMK.nun 567. maddelerinin gözden uzak tutulmaması gerekir. Maddede kabul edilen kural 567. madde ile tekrar edilmiş bulunmaktadır. Hayat sigortasının terekeye ilave edilmesi için, sigorta primlerinin her şeyden önce mirasbırakan tarafından ödenmiş olması ve bu sigortadan dolayı talep hakkının üçüncü bir kişiye verilmiş (devredilmiş) bulunması gerekir.                                                                                                                        BAŞA DÖN B.- MİRASÇILIKTAN ÇIKARMA (ISKAT) 1.- Sebepleri Madde 510: Aşağıdaki durumlarda mirasbırakan, ölüme bağlı bir tasarrufla saklı paylı mirasçısını mirasçılıktan çıkarabilir: 1. Mirasçı, mirasbırakana veya mirasbırakanın yakınlarından birine karşı ağır bir suç işlemişse, 2. Mirasçı, mirasbırakana veya mirasbırakanın ailesi üyelerine karşı aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemişse. 743 S.Yasa madde 457: Aşağıdaki hallerde mahfuz hisseli mirasçılar, murisin ölüme bağlı tasarrufu ile mirastan ıskat edilebilir. 1.-Murisine veya yakınlarından birine karşı ağır bir cürüm ika ederse, 2.-Murisine veya ailesine karşı kanunen mükellef olduğu vazifeleri ifada büyük bir kusur irtikap eylerse,   Mirasçılıktan çıkarma (ıskat) hükümleri, ölüme bağlı tasarruflar içersinde önemli yer tuttuğu gibi uygulama içersinde sıkça karşımıza çıkmaktadır. TMK.unu, MK.una uygun olarak, mirasçılıktan çıkarma için iki neden kabul etmiş bulunmaktadır. Bunlar; 1.-Mirasçı, mirasbırakana veya mirasbırakanın yakınlarından birine karşı ağır bir suç işlemiş olması, 2.-Mirasçı, mirasbırakana veya mirasbırakanın ailesi üyelerine karşı aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemiş olması, hallerinde mirasbırakan mirasçısını, mirasçılıktan çıkarabilir (ıskat edebilir). Maddede belirtilen bu mirasçılıktan çıkarma nedenleri sınırlayıcı olarak sayılmış olmakla birlikte, kavramlardan da anlaşılacağı gibi kesin sınırların ortaya konması mümkün değildir. Hakim önüne gelen uyuşmazlığın ve ortaya konan olayların niteliğine göre sınırlayıcı olarak sayılan mirasçılıktan çıkarma nedenlerinin oluşup oluşmadığı yönünde takdir hakkına sahiptir. Kabul edilen mirasçılıktan çırakma nedenlerinin incelenmesinde; 1.- Ağır Suç; Maddede kabul edilen ağır suç kavramını, ceza hukukunun kabul edilen ağır suç (ağır cezalık) kapsam içersinde değerlendirilmemelidir. Ancak ceza hukukunda, kabahat, taksirli suçlar vb. gibi tanımlanan suçlarında maddede kabul edilen ağır suç kavramı dışında kaldığı açıktır. Bu nedenle mirasçılıktan çıkarmayı gerektiren sucun her şeyden önce cürüm niteliğinde bulunması gerekir. Bu kısa açıklamalar karşısında; a.- Kasta bağlı olmayan taksirli suçlar, b.- Kabahat nevinden suçlar, c.- Meşru savunma ve bu nitelikte kalan etkenler altında işlenen suçlar, d.-Ayırtetme gücüne sahip olmayanların işlemiş olduğu suçlar, mirasçılıktan çıkarma için yeterli olamaz. Buna karşılık; a.- İşlenen suçun, mirasçı üzerinde bıraktığı etkinin ağır olmasına karşılık ağır cezalık suçlardan olmamasının, b.- Mirasçının, işlediği suçtan dolayı, zamanaşımı, af veya başka bir nedenden dolayı cezalandırılmamış olmasının, mirasçılıktan çıkarma için önemli değildir. Ağır suçun mirasbırakana veya yakınlarına karşı işlenmiş olması gerekir. Maddede kabul edilen yakın olma kavramı, aile kavramından daha geniş bir kavram olup, mirasbırakanın yakın ilişki içersinde olduğu, aralarında sıkı bir sosyal ilişki bulunan tüm çevresi bu kavram içersinde değerlendirilmelidir.  2.- Mirasçının aile hukukundan doğan sorumluluklarını, mirasbırakan veya ailesinden birine karşı önemli ölçüde yerine getirmemesi mirasçılıktan çıkarılma için bin gerekçe oluşturmaktadır. Belirtildiği gibi, sorumluluk her şeyden önce aile hukukundan doğmuş olmalı ve aile önemli derecede bir sorumluluk söz konusu olmalıdır. Mirasçının aile hukukundan doğan nafaka yükümlülüğünü yerine getirmemesi, Mirasçının kötü yaşamı her ne kadar mirasçılıktan çıkarılmasını gerektirmez ise de, bu yaşam tarzı ile ailenin iaşesi ve bakımını aksatması, Eşler arasında sadakat yükümlülüğüne aykırı davranış gibi haller mirasçılıktan çıkarılmayı gerektirebilecek hallerdir. Buna karşılık; Nafaka davası açılması, Eşlerin karşılıklı olarak kusurlarına dayalı boşanma davası açılmış olması veya açılmış olan boşanma davasının reddine karar verilmesi, Mirasçının murisle birlikte oturmak istememesi, gibi hallerin varlığı mirasçılıktan çıkarmayı gerektirmeyen durumlardır.   2.-Hükümleri Madde 511: Mirasçılıktan çıkarılan kimse, mirastan pay alamayacağı gibi; tenkis davası da açamaz. Mirasbırakan başka türlü tasarrufta bulunmuş olmadıkça, mirasçılıktan çıkarılan kimsenin miras payı, o kimse mirasbırakandan önce ölmüş gibi, mirasçılıktan çıkarılanın varsa altsoyuna, yoksa mirasbırakanın yasal mirasçılarına kalır. Mirasçılıktan çıkarılan kimsenin altsoyu, o kimse mirasbırakandan önce ölmüş gibi saklı payını isteyebilir. 743 S. Yasa madde 558: Miras hakkından ıskat olunan kimse, terekeden hisse talep edemeyeceği gibi tenkis davası dahi açamaz. Müteveffa tarafından diğer suretle tasarruf vaki olmamışsa; ıskat edilen kimse, müteveffadan evvel ölmüş gibi, hissesi müteveffanın kanuni mirasçıları arasında taksim olunur. Miras hakkından ıskat edilen kimsenin füruuları o  kimse müteveffadan evvel ölmüş gibi mahfuz hisselerini isteyebilirler.   Mirasçılıktan çıkarılan saklı paylı mirasçı, mirasçılık sıfatını kaybettiği gibi, saklı payı için tenkis davası açma hakkını dahi kaybeder. Mirasbırakan, mirasçılıktan çıkardığı mirasçıya gitmesi gereken miras payı üzerinde serbestçe tasarruf etme hakkını elde eder. Mirasbırakanın bu yönde tasarrufu bulunmadığı takdirde, adı geçen miras payı, mirasçılıktan çıkarılan saklı paylı mirasçı, mirasbırakandan önce ölmüş gibi altsoyu mevcut ise mirasçılıktan çıkarılan kimsenin altsoyuna geçer. Mirasçılıktan çıkarılanın altsoyunun bulunmaması durumunda ise, mirasbırakanın diğer yasal mirasçılarına ait olur. Maddenin üçüncü fıkrasında, mirasbırakanın mirasçıyı  mirasçılıktan çıkarmakla yetinmeyip, mirasçının miras payı üzerinde tasarrufta bulunması durumunda, mirasçılıktan çıkarılanın altsoyunun mevcut olması durumunda, altsoyun, mirasbırakanın terekesinden saklı payını isteyebileceği kabul edilmiş bulunmaktadır. Mirasçılıktan çıkarılan mirasçının altsoyunun bulunmaması veya bulunup da saklı pay mirasçılardan olmaması durumunda, mirasçılıktan çıkarılan mirasçıya gitmesi gereken miras payı üzerinde mirasbırakan serbestçe tasarrufta bulunabilir. Kendisinin diğer yasal mirasçılarının tenkis davası açma hakları tanınmamıştır. Saklı paylı olsun veya olmasın, diğer mirasçıların bu hakları maddenin öngördüğü düzenleme ile ortadan kaldırılmıştır. Kısaca, mirasçılıktan ıskat edilen mirasçının altsoyunun bulunmaması  veya saklı paylı mirasçı olmaması durumunda, mirasbırakan bu miras payı üzerinde hiçbir kısıtlamaya tabi olmadan serbestçe tasarruf edebilecektir.   3.- İspat yükü Mirasbırakan, mirasçılıktan çıkarmaya ilişkin tasarrufunda, çıkarma nedenini göstermemiş ise, mirasçılıktan çıkarma işlemi geçerli değildir. Ancak ölüme bağlı tasarrufların genel özelliklerinde olduğu gibi, bu geçersizliğin dava yolu ile ortaya konması gerekir. Butlan niteliğinde bulunan ölüme bağlı tasarruflar iptal edilmediği sürüce geçerliliğini korur. Mirasçılıktan çıkarılan mirasçı, mirasçılıktan çıkarılmasına ilişkin tasarrufa itiraz ettiğinde, kendisinin mirasçılıktan çıkarılmasına ilişkin sebebin varlığı ve geçerliliği, çıkarmadan yararlanan yasal veya atanmış mirasçı tarafından ispatlanması gerekir. Mirasçılıktan çıkarmaya ilişkin sebep çıkarmaya ilişkin tasarrufta bildirilmemiş ve ispat edilememesi halinde dahi tasarruf mirasçılıktan çıkarılan mirasçının saklı payı dışında geçerliliğini korur. Başka bir deyişle, mirasçılıktan çıkarılan saklı paylı mirasçı saklı payının talep edebilir. Hiç kuşku yok ki bu talep, duruma göre, yasal ve atanmış mirasçılara karşı yöneltilmelidir. Mirasbırakanın mirasçılıktan çıkarmaya ilişkin tasarrufunda çıkarma sebebi hakkında açık yanılgıya düştüğü sabit olduğunda mirasçılıktan çıkarmaya ilişkin tasarruf bütün sonuçlar ile birlikte ortadan kalkar. Yani geçersizdir.   Iskat karşısında mirasçının dava hakkı TMK.nun incelemeye konu 510-512. maddelerinden de anlaşılacağı gibi mirasçılıktan çıkarılan saklı paylı mirasçının; a.- İptal, b.-Tenkis davası açabilmesi mümkündür. Bu dava türlerini ve sonuçlarını ayrı yarı inceleyim: a.- İptal davası; Mirasçılıktan çıkarılan mirasçının; Çıkarılamaya ilişkin tasarrufta bulunan murisin ehliyetinin yerinde olmadığı, Tasarrufun şekil noksanlığı nedeniyle geçersiz olduğu, Murisin iradesinin sakatlanmış olduğu, gibi nedenlere dayanarak mirasçılıktan çıkarılmaya iliştin tasarrufun iptalini dava edebilme imkanı bulunmaktadır. Bu dava ile çıkarılmaya ilişkin tasarrufun tamamen iptali istenebileceği gibi mirasçılıktan çıkarılmaya ilişkin bölümünün iptali de istenebilir. Mirasçının açmış olduğu iptal davası lehine sonuçlandığı takdirde, ölüme bağlı tasarruf veya duruma göre ölüme bağlı tasarrufun mirasçılıktan çıkarılmaya ilişkin bölümü yok sayılacağından mirasçılıktan çıkarılan mirasçının yasal miras payına kavuşması mümkündür. Ancak dikkat edilmesi gereken konuların başında, tasarrufta çıkarma sebebi gösterilmemiş veya iptal davası sırasında bu sebebin varlığı, çıkarılmadan yararlanan yasal veya atanmış mirasçı tarafından ispatlamadığı takdirde, çıkarılma tümden geçersiz olmayıp, çıkarılan mirasçı saklı payını talep edebilecektir. Bunun yolu da tenkis davasıdır. İptal davasının niteliği gereği, davada davacı olma sıfatı sadece mirasçılıktan çıkarılan mirasçıya aittir. b.-Tenkis davası; mirasçılıktan çıkarılan mirasçı, çıkarılmaya ilişkin tasarrufu veya kendisinin mirasçılıktan çıkarılmasına ilişkin bölümünü tamamen iptal ettiremeyeceği durumlarda tenkis davası açma yoluna gidebilir. Muris tasarrufunda çıkarılmaya ilişkin sebebi belirtememiş ise, mirasçının saklı payını isteyebileceğini az önce değinmiştik. Murisin çıkarılmaya ilişkin sebebini açıklamış olduğu ve geçerli bulunduğunun anlaşılması halinde, mirasçılıktan çıkarılan mirasçının saklı payı da kalmaz. İptal davasından farklı olarak tenkis davasının  Kanunun 562. maddesinde sayılan kişilerin de açma hakkı bulunmaktadır. Her iki dava türünde de, ispat yükü, davalıda yani mirasçılıktan çıkarılma ile hak elde eden kişi veya kişilerdedir.                                                                                                                                                              BAŞA DÖN                                                                        Yargıtay Kararları                                                                      Genel Kurul kararları   İçeriği: Mirasçılıktan çıkarılanın mirasçılık sıfatı kalktığı için, terekeden hisse talep edemez ve tenkis davası açamaz. Ölüme bağlı tasarrufla ıskatın iptali için açılan davada, bütün kanuni mirasçılar husumet yönetilmelidir. Taraflar arasındaki “verasetin iptali” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; B... 4. Sulh Hukuk Mahkemesince davanın reddine dair verilen kararın incelenmesi davacılar vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin ilamı ile; (... öncelikle usule ilişkin olarak ıskatın iptali hakkında ıskat edilen kendi füruu hakkında açtığı dava sonunda verilen kararın miras hisseleri ve miktarına etkisinin ne olacağının Asliye Hukuk Mahkemesinde açılacak dava ile belirlenmesinin gerekip gerekmediği ve bunun bekletici mesele olup olmayacağı tartışılmış olup konunun hukuki sorunla ilgili bulunduğu ve veraset davasını gören Sulh Hukuk Mahkemesinde halli gerektiğinden bekletici sorun çıkarılamayacağına oyçokluğu ile karar verildikten sonra işin esasının incelenmesine geçilmiştir. Dava, B... 2. Sulh Hukuk Mahkemesinden verilen 1994/189-88 sayı ve 21.02.1994 günlü veraset belgesinin alınmasından sonra ortaya çıkan mirastan ıskata ilişkin vasiyetname karşısında alınan bu veraset belgesinin iptali ve yeniden belirlenecek duruma göre veraset ilamı verilmesi isteğine ilişkindir. Somut olayda, muris (M.B.)’nin 09.02.1994 tarihinde öldüğü, geriye eşi (A.) ile çocukları (L.N.) ile (H.T.) bıraktığı, ancak murisin 21.02.1991 tarihinde tanzim ettiği vasiyetname ile çocuklarından (L.N.)’yi mirastan ıskat etmiş bulunduğunun bilahare anlaşılması üzerine, ıskat edilenin sadece kendi füruunu davalı göstererek iptal davası açtığı, bu davanın kabulüne dair İ... 7. Asliye Hukuk Mahkemesinden verilen 1994/173-330 sayı ve 06.04.1994 tarihli kararın davanın taraflarınca temyiz edilmediği dava dışı eş (A.)’nin temyiz dilekçesinin de kararın temyiz eden eşin hukukuna etkisi olmadığından reddedildiği anlaşılmaktadır. Iskatın iptali için ıskat edilen (L.N.) tarafından sadece kendi füruu (B.K.) aleyhine açılan dava sonunda verilen karar müteveffanın diğer mirasçıları davada taraf bulunmadığından, onlar için kesin hüküm oluşturmaz (HUMK. 237) ve aleyhlerine sonuç doğurmaz, bu sebeple tarafları yönünden kesin hüküm oluşturan iptal kararı ile sadece mahfuz hisse davacıya (ıskat edilen (L.N.)’ye) geçmiş olur. Murisin ıskat edilen çocuk yönünden tasarruf nisabını oluşturan miras hissesinin 1/4’ü ise müteveffa diğer mirasçıları arasında paylaştırılacaktır (MK. 458, 459, 453), (Escher, Miras Hukuku, Sabri Şakir Ansoy Çevirisi, s. 193 vd; Zahim İmre, Hasan Erman, Miras Hukuku, s. 214 Ve devamı; Necip Kocayusufpaşaoğlu, Miras Hukuku, s. 305 ve devamı, Esat Şener, Miras Hukuku, s. 251-252; Ali Himmet Berki, Miras Hukuku, s. 211; Şakir Berki, Miras Hukuku, s. 44-45; Gönensay, Miras Hukuku, s. 61 ve devamı). Ancak füruu yönünden kesinleşen kararla ıskat iptal edilmiş ve bu karar sonucu (L.N.)’nin mahfuz hissesi yeniden kendisine dönmüş bulunduğundan artık onun füruu (B.K.) için halefiyet kuralı uygulanması ve ıskat edilenin muristen önce ölmüş gibi kabul edilmesi ve füruunun da (M.B.)’in mirasçıları arasında sayılması mümkün olmaz (MK. 458, 439, 453). Öte yandan, sağ eş (A.)’nin miras hissesi ise kanundan doğmakta olup çocuklarla içtima ettiğine göre, muris başka türlü bir tasarrufta bulunmadıkça bu kanuni hisse değişmez (MK. 444). Nitekim, iptal kararı nedeniyle verdiği temyiz dilekçesi de karar düzeltme sonuç olarak aşamasında davadaki hukuki menfaati bulunmadığından reddedilmiştir (2. Hukuk Dairesi’nin 11457/11608 sayı, 28.11.1994 günlü). Medeni Kanunumuzda insancıl ve aileyi koruyucu düşüncelerle kan bağının korunması konusundaki görüşler birleştirilerek eşin mirasçılığı belirlenmiştir. Mirasta, eş yönünden halefiyet kabul edilmemesi (MK. 439) ve eşin mahfuz hissesinin değişmemesi (MK. 453) de bu kural altında değerlendirilmesi gereken hükümlerdir. olarak itaat ve söz dinlemede kusur işlediği, her fırsatta aileden kopmak yolunda İstanbul’da sosyete hayatı yaşamak düşüncesiyle bol para kazanmak hırsına kapılıp bu ihtirasları altında tuttuğu çabalar gösterdiği, bu cümleden olarak senelerden beri sadece para isteyip, ulusal ve dini günlerde, tatillerde bayramlarda ve yaş günlerinde dahi kendisini arayıp sormayarak aile bağlarını kopardığı, Annesini ve kendisini ağıza alınmayacak sözlerle tahkir edip, geri zekalı adam diye isimlendirdiği, annesine el kaldırıp tokat attığı, ayrıca kendisinin arkasından ve yüzüne karşı ihtiyar bunak sözlerini kullanmaktan sıkılmadığı, ve yine kendisine çirkin iftiralarla küçük düşürücü davranışlara girip, büyük emekle kurup yaşattığı şeref, haysiyet ve dürüstlük prensipleriyle isim yaptığı şirketlerini kocasına ve kendisine mal etmeye yeltendiğini bu cümleden olarak kızının kocasını ve oğlu Kerem’i ortak yapıp (V.B.) isimli bir şirket kurarak, kendisi ve ailesi hakkında, kocası ile birlikte olup, yalan ve iftiralarla mümessili bulunduğu üç Fransız firmasını etkileyerek bu mümessillikleri kurduğu şirkete aldığı, bu haksız ve kötü niyetli rekabete ve hıyanetinin delili olarak, 15.10.1995 tarihini taşıyan (V.B. A.Ş.) başlıklı mektubunun fotokopisini, ıskat vasiyetnamesine bağladığını, mektubun aslının TCDD. dosyalarında bulunduğunu, söz konusu V.B. A.Ş.’nin kurucu ve yönetim kurulu üyesi olarak kızı (L.)’nın mesul ve faaliyette olduğunu, İ... Ticaret Odası Sicilli Ticaret Dairesinden tesbit edilebileceğini, para hırsıyla babasının haysiyet, şeref ve onurunu yok edip, 40 senelik emekle kurulmuş ve oturtulmuş aile şirketlerinin ticari varlığını kendisine mal edinmeye çalışan bir evladın, baba mirasından hak istemesinin adaletle uyuşan tarafının olamayacağını, bu ,nedenlerle kızı (L.N.)’yi mirasından ıskat ettiğini.. .“ bildirmiştir. Anılan ıskata ilişkin ölüme bağlı tasarrufun ortaya çıkması üzerine, ıskat edilen (L.N.) 05.04.1994 tarihinde sadece kendi oğlu (B.K.) aleyhine dava açarak: 1- Murisin ıskat tasarrufunu yaptığı sırada ehliyetinin bulunmadığını, 2-Murisin, eşi (A.) ve diğer kızı (H.T.) tarafından aldatıldığını, 3-Iskat tasarrufunun sebebi olmadığı gibi aşikar hata bulunduğunu ileri sürerek tasarrufun iptalini istemiştir. Davanın aşıldığı İ... Yedinci Asliye Hukuk Mahkemesinde davalı belirtilen bu duruma ve olayda ıskatı içeren vasiyetname konusunda Medeni Kanunun 499-500 ve 459/son cümlesinde belirtilen nedenlerle bir iptal söz konusu olmadığına göre, ıskat tasarrufu ve ıskat edilenle kendi füruu arasında görülen dava sonucu oluşan karar karşısında ıskat edilenin 3/4 oranındaki mahfuz hissesinin kendisine döneceği ancak murisin ıskat edilen yönünden ve ıskat edilenin miras hissesinin 1/4’ü oranında bulunan tasarruf nisabının ise murisin ıskat edilen dışındaki tek çocuğu (H.T.)’ya geçeceğinden, davanın kabulü ile önceki veraset belgesinin iptal ve murisin hissesinin tamamının 32 pay hesabı ile bunun 9’unun (L.N.)’ye 15’inin (H.T.)’ya ve 8’inin de sağ eş (A.)’ye aidiyetine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir...) gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle yeniden yapılan yargılama sonunda; mahkemece, önceki kararda direnilmiştir. Temyiz eden: Davacılar vekili. Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz gösterilen Kerem’in kabulü ve davacının eşinin şahadetiyle 1994/173-230 sayı ve 06.04.1994 günlü tasarrufun iptali ve davacının mirasta ıskat olmamış gibi hak sahibi olduğunun tesbitine ilişkin verilen karar, davanın taraflarının temyizden feragati üzerine 07.04.1994 tarihinde kesinleştirilmiş, bu davadan haricen haberdar olan murisin eşi (A.)’nın temyiz talebi de mahkemece ayni sayı ve 10.05.1994 günlü kararla (3. kışı (A.)) vekilinin davada taraf olmadığı ve karar kesinleştikten sonra temyiz edildiği) gerekçesiyle reddedilmiştir. Red kararının da temyizi üzerine Yargıtay ikinci Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonucu 14.07.1994 gün ve 7174/7401 sayılı ilamla karar Önce; Dava murisin mirasçılarının haklarına etkili olmakla onlara husumet yöneltilmeden eksik hasımla davaya bakılması usul ve kanuna aykırıdır. Gerekçesiyle mahkeme kararı bozulup dosya geri çevrilmiş ancak kararın tarafları (L.N.) ve (K.)’ın karar düzeltme istekleri üzerine yeniden yapılan inceleme sonucu; ‘Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 28.11.1994 gün ve 11457/11608 sayılı ilamıyla, Murisin eşi hiçbir zaman bu tasarruftan yararlanan durumunda olmadığı gibi, ıskat tasarrufunun iptali kararı ile kendisine bir külfette tahmil edilmemiştir” gerekçesiyle, karar düzeltme isteği kabul edilmiş Önceki bozma kararı kaldırılmış ve temyiz eden murisin eşi (A.)’nin temyiz dilekçesi de reddedilmiştir. Böylece ıskat edilen (L.N.) ile kendi oğlu (K.) arasında ıskatın iptaline ilişkin dava sonucu verilen kararın tarafların yönünden kesinleşmiştir. İşbu belirtilen ıskatın iptaline ilişkin dava, temyiz aşamasında iken davacılar (A.) ve (H.T.), 20.05.1994 tarihinde direnmeye konu verasetin iptali davasını açarak, B... 2. Sulh Hukuk Mahkemesinden 21.02.1994 gün, 1994/189-88 sayılı veraset belgesinin alınmasından sonra ortaya çıkan ıskat vasiyetnamesi sonucu ıskat edilen (L.N.)’nin mirasçılık hakkını kaybettiğini, ıskat edilenin sadece kendi oğluna karşı açtığı dava sonucu İ... 7. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen kararın, kendileri için kesin hüküm oluşturmayacağını ve davacıları bağlamayacağını belirterek, ıskatla oluşan yeni durumu yansıtır şekilde veraset hami verilmesini talep etmişler, davalı İ... 7. Asliye Hukuk Mahkemesinin yukarıda belirtilen ıskatın iptaline ilişkin kararın sonucu beklenmiş ve karar verildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü: Muris (M.B.)’in 09.02.1994 tarihinde vefatı üzerine çocuklarından davalı (L.N.)’nin isteği üzerine B... 2. Sulh Hukuk Mahkemesinin 22.01.194 gün ve 1994/189-88 kararı ile mirası 8 pay kabul edilerek, bunun 2 payını (A.)’ye, 3’er payının da kızları (L.N.) ve (H.T.)’ya aidiyetine karar verildiği, bilahare A... 3. Sulh Hukuk Mahkemesinin 1994/13 sayılı dosyası üzerinden yapılan tereke tesbiti sırasında noterlikten gönderilen murisin ölüme bağlı tasarrufu ile kızlarından (L.N.)’yi mirastan ıskat ettiğinin anlaşıldığı, 21.02.1991 günlü ıskatı içeren ölüme bağlı tasarrufunda murisin özetle: ..Yetişmesi için her türlü fedakarlık ve çabayı esirgemediği kızı Leyla’nın aile görevlerinde ve kendisine karşı yasal örf ve adetlerimiz gereğince sürekli düzeltme safhasında sağ eş temyiz dilekçesinin reddi üzerine de ıskatın iptal edildiğinden söz edilerek karar reddedilmiş, red kararının Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin ilamı ile bozularak geri çevrilmesi üzerine önceki kararda direnilmiştir. Somut olayın ve yargılama safahatının belirtilen şekilde bulunduğu dosyadaki bilgi ve belgelerden anlaşılmaktadır. Davacıların kendi aralarında, tasarruf nisabının  taksimi konusunda bir uyuşmazlık bulunmadığından, Hukuk Genel Kurulunca bu konu inceleme dışı bırakılmıştır Mahkeme ve Özel Daire arasındaki uyuşmazlığın çözüme ulaşabilmesi için öncelikle, ölüme bağlı tasarrufların iptali davasının kime karşı açılması gerektiği, bu davanın sadece ıskat edilen tarafından kendi füruuna karşı açılması sonucu verilen kararın müteveffanın diğer mirasçıları yönünden hukuki sonucunun belirlenmesi gerektiği açıktır. Bilindiği gibi ölüme bağlı tasarrufların; 1-Medeni Kanunun 500. maddesinde hüküm altına alınan şekil eksikliği, 2- Medeni Kanunun 499. maddesinde hüküm altına alınan, a- Ehliyetsizlik, b- İradeyi ifsat eden nedenler, c- Kanuna muhalif veya ahlaka mugayir olması sebepleriyle iptali istenebilir. Mirastan ıskat, ancak ölüme bağlı tasarrufla yapabileceğinden bu genel iptal sebepleri, ıskat tasarrufu hakkında da geçerlidir. Bunlara ilaveten, Medeni Kanunun 459. maddesine dayalı olarak açık hata nedeniyle de ölüme bağlı ıskat tasarrufunun iptali istenmesi mümkündür. Öncelikle belirtelim ki iptal davasının bütün kanuni mirasçılar hasım gösterilerek açılması gereklidir (Bkz Prof Dr Fikret Eren Ölüme Bağlı Tasarrufların iptali, Sh 100, 101, Prof Dr Zahit İmre, Doç Dr Hasan Erman, Miras Hukuku Sh 238-239). Iskatı içeren ölüme bağlı tasarrufların iptali davasında ise bu durum daha da önem kazanmaktadır. Gerçektende; ıskatın iptali davasının sonucu, davacıların ıskatla oluşan haklarına etkilidir (MK. 458/2). Dahası, murisin, kutsal sayılan son arzuları nın geçerli olduğunu düşünmeleri ve bu konuda savunma imkanına sahip bulunmaları, diğer kanuni mirasçılar için doğal bir hak olarak kabul edilmesi gerekir, kaldı ki ıskat davasında, murisin ehliyetsiz olduğu ve diğer muris tarafından iğfal edildiği ileri sürülmüş olması olgusu karşısında bu durum daha da önem kazanmaktadır. Belirtilen bu duruma karşılık; ıskat edilenin sadece kendi füruuna karşı açtığı ve davanın tarafları yönünden kesinleşen ıskatın iptaline ilişkin kararın, iş bu direnmeye konu B... 4. Sulh Hukuk Mahkemesinde görülen veraset davası bakımından, ıskat davasında taraf bulunmayan davacılar ile, ıskat davasının tarafı (K.) yönünden ne gibi sonuç doğuracağının belirlenmesi de uyuşmazlığın çözümünde ayrı bir önem arzetmektedir. Hal böyle olunca;  1-Davacılar (H.T.) ve (A.) yönünden durum incelendiğinde: a- İ... 7. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 06.04.1994 gün ve 1994/ 173-330 sayılı ıskat tasarrufunun iptaline ilişkin kararı davacılar için hiç bir şekilde kesin hüküm oluşturmayacaktır. Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 237/2. maddesine göre; “Kaziyei muhkeme mevcuttur denebilmek için iki tarafın, müddeabihin ve istinat olunan sebebin müttehit olması lazımdır”. 0 nedenle (H.T.) ve (A.) bu davada taraf olmadıklarından kendileri için kesin hükümden söz etmek mümkün değildir. Nitekim, 07.12.1965 gün ve 16/25 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı, ölüme bağlı tasarrufun iptali kararlarının yalnız davalı gösterilen taraf hakkında kesinlik teşkil edeceğini açıkça belirtmektedir. b- Kendileri dayalı gösterilerek alınmış bir ıskat kararı bulunmadığına göre, ıskatın. sağladığı haklar yönünden davacılar (H.T.) ve (A.) aleyhine sonuç doğurması da düşünülemez ve ıskat tasarrufu davacılar için halen geçerliliğini korur. 2- Iskatın iptali kararının davanın tarafı (B.K.) yönünden doğuracağı sonuca gelince: Karar, davanın tarafları yönünden kesin hüküm gücünde olduğundan füruu (K.) Medeni Kanunun 458. maddesinin 3. cümlesinin kendisine sağladığı mahfuz hisseyi isteyebilmek hakkım kaybetmiştir. Şimdi bu belirlemelerden sonra işin esasına geçilmiştir. Ferde serbestlik vermeyen, sadece kanuni mirasçılığı tanıyan sistemle miras bırakana, tam, tasarruf serbestliği veren ve mirasçılığı sadece murisin iradesine bağlı tutan hukuk sistemindeki görüşleri birleştiren Medeni Kanunumuz bazı kanuni mirasçıların kanuni miras haklarının bir kısmını mahfuz hisse olarak kabul etmektedir. Mahfuz hisse hakkı tanınmakla, kanuni mirasçıların miras üzerindeki beklenen hakları kuvvetlendirilmiş olmaktadır. Mahfuz hisse kanuni mirasçıya tanınmış olan ve üzerindeki miras bırakan tasarruf edemediği miras hissesinin bir kısmıdır. Vasiyetçi ancak mahfuz hisselerin dışında kalan kısım üzerinde tasarruf edebilir. Buna tasarruf oranı (tasarruf nisabı) veya “serbest kısım” denilir. Müteveffanın terekesi mahfuz hissenin mirasçısı bulunduğu taktirde ikiye ayrılır. Bir kısım mahfuz hissedir. İkincisi ise serbest kısımdır. Yani tasarruf oranıdır (Prof. Zahit İmre-Doçent Hasan Erman, Miras Hukuku, Sh. 214). Medeni Kanunumuzda mahfuz hisseli mirasçılar ve bunların mahfuz hisse miktarları tek tek gösterilmiş olup, 453. maddede; 1- Füruu için kanuni miras hakkının dörtte üçü, 2- Ana babadan her biri için kanuni miras hakkının yarısı, 3- Kardeşlerden her biri için kanuni miras hakkının dörtte biri, 4- Sağ kalan eş için füruu ile birlikte mirasçı olması halinde kanuni miras hakkının tümü, diğer hallerde de kanuni miras hakkının yarısının mahfuz hisse olduğu gösterilmiştir. Bu mahfuz hisselere, dokunulması mümkün olmamakla birlikte, Medeni Kanunumuz, kanunda açık olarak gösterilen bazı durumlarda, bunların kaldırılabileceğini de kabul etmekte olup, ıskat da bu hallerden birisi olarak çatışan hakları dengeleyen bir müessese olarak kanunda yerini almıştır. Medeni Kanunun 457. maddesinde mahfuz hisseli mirasçıların; 1- Murisine ve yakınlarından birine karşı ağır bir cürüm ika etmesi, 2- Murisine ve ailesine karşı, kanunen mükellef olduğu vazifeleri ifada büyük bir kusur irtikap eylemesi hallerinde, murisin ölüme bağlı tasarrufu ile mirastan ıskat edilebileceği hükmünü getirmiştir. Bu yasal hüküm ve. Tesbitler ışığında somut olaya bakıldığında; muris (M.B.)’nin 21.02.1991 günlü, 5 sayfadan oluşan el yazılı vasiyetnamesinde belirtilen Medeni Kanunun 457/2. maddesindeki koşulları taşıyan ölüme bağlı bir ıskat tasarrufu olduğunda kuşku bulunmamaktadır. Iskatın hükümleri başlığını taşıyan Medeni Kanunun 458. maddesinde ise; Miras hakkından ıskat olunan kimse terekeden hisse talep edemeyeceği gibi tenkis davası dahi açamaz. Müteveffa tarafından diğer surette tasarruf vaki olmamışsa, ıskat edilen kimse müteveffadan önce ölmüş gibi hissesi müteveffanın kanuni mirasçıları arasında taksim olunur. Miras hakkından ıskat edilen kimsenin füruuların, o kimse müteveffadan evvel ölmüş gibi mahfuz hisselerini isteyebilirler” şeklindedir. Görüldüğü şekilde; Medeni Kanunun 458. maddesinde, ıskatın hükümleri düzenlenmiş olmakla, ortada bir kanun boşluğu olduğundan söz etmek mümkün olmadığı gibi, Medeni Kanunun 439. maddesi irs ilişkisine dayalı olarak kanunu-i miras hisselerini göstermekte bulunup, burada murisin terekeye bir müdahalesi bulunmamaktadır. Medeni Kanunun 458. maddesinde ise, murisin kutsal sayılan ölüme bağlı tasarruf yapmak hakkının kanunla düzenlenen sonuçları ve bunun korunması söz konusudur. Bu sebeplerle farklı müesseseleri, düzenleyen bu maddelerdeki kuralların ve halefiyet düşüncesinin kıyas yolu ile ıskatta uygulanması mümkün olmayıp, ihtilafın çözümü için, Medeni Kanunun 458. maddesinin yorumu gerekli ve yeterlidir. Medeni Kanunun 458. maddesinin 1. cümlesi “miras hakkından ıskat olunan kimse terekeden hisse talep edemeyeceği gibi tenkis davası dahi açamaz” açık hükmü karşısında, ıskat halinde ıskat edilen kimsenin mirasçılık sıfatının kalkacağından ve mirasın dışında kalacağında kuşku ve duraksamaya yer olmamalıdır. MK.nun 458 indeki, Müteveffa tarafından diğer bir suretle tasarruf vaki olmamış ise; ıskat edilen kimse, müteveffadan evvel ölmüş gibi, hissesi müteveffanın kanuni mirasçıları arasında taksim olunur kuralı, hemen ardından gelen ‘Miras hakkından ıskat edilen kimsenin füruuları, o kimse müteveffadan evvel ölmüş gibi mahfuz hisselerini isteyebilirler” kuralına nazaran maddenin tüm anlam ve buyruğu içinde dahi genel nitelikte bulunup, ardın dan gelen ve sözü edilen kural ise ıskat edilenin füruu bulunması halinde münhasır, daha özel ve istisnai durumu kapsamaktadır. Anılan maddenin sonuna bağlanan bu kural da önemli olan unsur, müteveffanın kanuni mirasçılarının kimler olduğunun belirlenmesidir MK.nun 459. maddesi de ele alınarak değerlendirme yapıldığında, müteveffanın kanuni mirasçılarının, ıskat edilenin dışında kalan diğer mirasçılar olacağının kabulü gerekir. Somut olayda da bunların davacılar (H.T.) ve (A.) olmaktadır. Hemen vurgulayalım ki, MK.nun 458/2. cümlesindeki anlamın ıskat edilenin sadece MÜTEVEFFADAN ÖNCE ÖLMÜŞ GİBİ KABUL EDİLECEĞİ ve bu hale göre hissenin müteveffanın mevcut kanuni mirasçılarına intikal ve taksim edileceği şeklinde algılamak gerekir. Maddeye bunun dışında müessesenin amacı ile bağdaşmayan, genişletme yapılıp anlam verilmek suretiyle halefiyet kuralları nın uygulanmasından söz edilemez. Iskat edilenin füruu olması halinde ise, MK.nun 458/3 hükmü özel durumu düzenleyip karşıladığı açıktır. Nitekim kanunda aynen, Miras Hukukundan ıskat edilen kimsenin füruuları o kimse müteveffadan evvel ölmüş gibi mahfuz hisselerini isteyebilecekleri belirtilmiştir Buna dayanılarak ıskat edilenin füruunun ancak ıskat halinde mahfuz hisselerini isteyebileceklerinin kabul edilmesi gerekir Az yukarıda açıklanan yorum öğretide egemen olduğu gibi daha çok Prof. Dr. Şakir Berki tarafından da somut bir şekilde açıklanmıştır (Bkz. Ord. Prof. Dr. Samim Gönensoy, Ord. Prof. Dr. Kemalettin Birsen, Miras Hukuku, Sh. 236-264; Prof. Dr. Kemal Oğuzman, Miras Hukuku, Sh. 247; Prof. Dr. AliN Inan, Prof Dr Şeref Ertaş, Miras Hukuku Sh 296, Prof Dr Şakır Berki Miras Hukuku, Sh. 44-45; Esat Şener, Miras Hukuku, Sh. 250-268; Zahit İmre, Hasan Erman, Miras Hukuku, Sh 237, Necip Kocayusufpaşaoğlu Miras Hukuku, Sh. 438). Öyle ise bu açıklamalar altında ıskat edilenin füruunun, ancak saklı payını almak imkanını kazanabileceğinde kuşkuya yer olmamalıdır. Bunun içinde; 1- Iskat edilenin füruunun da miras bırakana göre saklı pay sahibi mirasçılardan olması gerekir (Örnek olarak, murisin füruu ile baba ve anasının ölü olduğu, kardeşlerden birisinin mirastan ıskat ettiğini başka bir türlü bir tasarrufta da bulunmadığını düşünürsek, kardeş çocuğu yani yeğen saklı pay sahibi mirasçılardan olmadığından talep edebileceği bir miras hissesi de yoktur) 2-Iskat edilenin füruunun saklı payı, ıskat edilenden daha azsa, füruu ancak kendi saklı payını isteyebilir (Örnek olarak, murisin füruu yok, babasını ıskat etsin, kardeşi ve anası hayatta ise ıskat ettiği babasının saklı payı kanuni miras hakkının yarısı olduğu halde, bunun füruu yani kardeş ancak kendi miras hakkının dörtte biri olan mahfuz hisse isteyebilir). 3- Iskatı içeren ölüme bağlı tasarrufun diğer kanuni mirasçılar da hasım gösterilerek açılan bir dava sonucu iptal edilmemiş olması (MK. 499, 500 ve 459 son cümle), başka bir anlatımla ıskatla doğan (MK. 458/3. cümle) hakkının iptal sonucu ortadan kalkmamış bulunması gerekmektedir. 4-Iskat edilenin füruunun mahfuz hissesini istemesi (MK. 458/3. cümle) gerekmektedir. Bu hale göre ıskat edilenin, füruunun miras hissesinde ancak yukarıda gösterilen koşulların oluşmasına bağlı MAHFUZ HISSESI ILE SINIRLI bir halefiyetten söz etmek mümkündür. Yoksa genel bir halefiyet düşüncesi Medeni Kanunun 458. maddesine ve ıskat müessesesine uygun düşmeyeceğinin kabulü zorunludur. Konuya bir de, Medeni Kanunun 459. maddesi açısından bakıldığında bu madde “miras hakkından ıskatın muteber olması için müteveffa tarafından ıskatı amir olan tasarrufta sebebin beyan edilmiş olması lazımdır. Iskat edilen kimse tarafından itiraz vukuunda bu beyanın doğruluğunu ispat külfeti, ıskattan müstefit olan mirasçıya veya lehine vasiyet yapılan kimseye aittir. Bu, beyyine ikame edilmemiş veya ıskatın sebebi beyan olunmamış ise müteveffanın arzuları, ıskatın sebebi hakkında açık bir hatanın neticesi olmadıkça tasarruf nisabı miktarında infaz olunur şeklindedir. Yargıtay’ın kararlılık gösteren İçtihatlarında tasarruf nisabı yönünden Medeni Kanunun 457 maddesinde belirtilen ıskat sebeplerinin bulunup bulunmaması önemli olmayıp, murisin son arzularının, kutsallığı gereği ıskat sebebi bulunmasa da tasarruf nisabı için belirttiği iradesinin, korunması ilkesi gereği ölüme bağlı tasarrufla, ıskatın dayanağı olarak gösterilen olaylar hakkında gerçeğe uygunluğuna dair delil gösterilmese veya ıskatın sebebi beyan olunmasa dahi; ölenin son arzularının tasarruf nisabı miktarınca geçerli olacağı, sadece bunun dışında kalan bolumu ile (mahfuz hisse) sınırlı olarak iptali gerekeceği kabul edilmiştir (Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 17.05.1977 gün ve 2769/4135; 26.01.1976 gün ve 221/487; 16.12.1974 gün ve 787/1293, 18.01.1971 gün ve 6416/312 14.11.1974 gün ve 2717/6873 ve yine 17.11.1970 gün ve 6012/6055 sayılı kararları ile Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 27.09.1972 gün ve 730/751 sayılı kararı). Somut olayda ise, yukarıda belirtildiği gibi müteveffanın ıskat edilen dışında kalan diğer kanuni mirasçıları yani davacılar hasım gösterilerek Medeni Kanunun 499, 500 ve 459. maddesinin son cümlesine dayanılarak açılmış bir dava ve alınan bir iptal kararı olmadığından davacılar için ıskattan doğan hakları devam etmekte, başka bir anlatımla davacılar yönünden ıskat hukuki geçerliliğini korumaktadır. Iskat edilenle, kendi füruu arasındaki dava sonucu, davanın kabulü ile oluşan ve kesinleşen karar, sadece Medeni Kanunun 458. maddesinin 3. cümlesi gereğince, füruun daha önce hak kazandığı saklı payının ıskat edilene geçmesi sonucunu doğurur ve ıskatla davacılara geçmiş olan tasarruf nisabına etkili olmaz. Bu nedenlerle, Hukuk Genel Kurulunca da benimsenen Özel Dairenin bozma ilamına uyulması gerekirken, mahkemece yazılı şekilde önceki hükümde direnilmesi uygun görülmemiştir.  (HGK.nun 09.04.1997 tarih, 2-888 E., 306 K. sayılı kararı)   İçeriği: Miras bırakana veya ailesine karşı kanunen yükümlü olduğu görevlerini yerine getirmekte, büyük bir kusur işleyen saklı paylı mirasçı, mirastan ıskat olunabilir. Medeni Kanun çocuğun ana, babasına riayete mecbur olduğunu öngörmüştür. Bu hükmün çocuğun ana, babasına karşı duygusal alandaki görevleri açısından önemini belirtmeye gerek yoktur. Medeni Kanunun 457. maddesi mirastan ıskat sebepleri arasında muris veya ailesine karşı kanunen mükellef olduğu vazifeleri ifa da büyük bir kusur irtikap eylemeyi de saymıştır. Davacı 19.10.1981 günlü dilekçede babası hakkında aynen; “Meşhur kanun kaçağı müflis (M.Ş.)’nin yakını olan ve ona beraber yaşadığı (E.) isimli kadınla borç para veren babam taşınmazı satarak yurt dışına döviz kaçıracaktır. Bu hususta tecrübesi vardır” sözlerini kullanmış; haciz dosyasındaki 12.06.1980 tarihli dilekçesinde de; “müstakbel miras haklarımız tehlikededir. Babamın hacir altına alınmasına ve benim vasi tayinime karar verilsin” demiştir. 25.08.1980 günlü dilekçesinde babasının gayrimeşru ilişkiler içerisinde olduğunu, malının tasarrufunu israf şeklinde yaptığını belirtmiştir. Davacının bizzat yazdığı dilekçelerle babasına karşı kullandığı sözler, tanıklar tarafından mirastan ıskatı gerektirir hallere ilişkin olarak söylenenleri de ayrıca doğrular niteliktedir. Esasen bu sözler davacının babasına karşı taşıdığı duygusal durumu da açıklıkla göstermektedir. Diğer taraftan hacir altına alınmayı gerektirir bir durum mevcut olmadan pek ağır sözlerle ve üstelik hacir altına alınacak kişinin değil de miras haklarının tehlikeye girdiğini açıkça belirterek kişisel endişelerle talepte bulunma keyfiyeti de birlikte mütalaa olunduğunda, yukarda değinilen yasal esaslar karşısında davanın reddi gerektiği sonucuna varılmaktadır. Bu nedenlerle mahkemece, özel daire bozma kararına uyulmak gerekirken, önceki kararda direnilmesi Usul ve Yasaya aykırıdır. Direnme kararı bozulmalıdır.    (HGK.nun 19.06.1987 tarih,  2-604 E., 539 K. sayılı kararı)                                                                   Daire Kararları   İçeriği: Bir kimse, kendisine bağışta, bulunana karşı, kanunen yükümlü olduğu görevi yerine getirmezse bağışlayan bağışından dönebilir. Bağışlamadan yararlanan kişi, bağışlayanın ailesine karşı kanunen yükümlü olduğu görevleri ehemmiyetli surette ihlal eder ise, bağışlayan bağıştan rücu edebilir. (B.K. 244/2). Kanun koyucu, aile görevlerinin yerine getirilmemesini başlı başına bir rücu sebebi saymamış, (Ehemmiyetli bir surette) riayetsizliği öngörmüş, böylece mirastan ıskat sebeplerini burada tekrarlamıştır (M.K. 457/2.). 0 halde 244. maddesinin 2. bendi, Medeni Kanunun 457. maddesinin 2. bendinin özü ve kapsamı itibariyle bir tekrarından ibarettir. Bu görüş bilimsel alan ve içtihatlarda da belirtilmiştir (Alfret Mertin Borçlar Kanunu Şerhi, 319, Prof. Fevzi N. Fevzioğlu 1962, Borçlar Hukuku S. 173). 0 halde bağıştan dönme sebebi ile mirastan ıskat sebeplerinin bir arada incelenmesi zorunluluğu vardır. Gerçekten basit olayları rücu sebebi kabul etmek, bağıştan yararlanan kişiyi bağışlayanın baskısı altında tutmak sonucunu doğurur. Aksine bir düşünce kanun koyucunun Borçlar Kanununun 244. ve Medeni Kanunun 457. maddeleri ile takip ettiği amaca aykırı düşer. Bununla da kalmaz; hak duygularını zedeler, irade serbestisi büyük ölçüde kısıtlanmış olur. Onun için olayların nitelikleri, kapsamı ve özellikle vehamet dereceleri gözetilerek delillerin değerlendirilmesi gerekir. Bu ölçülere göre olayda tam anlamı ile rücu şartları gerçekleşmiştir. Şöyle ki; Davalı kadın kocasına, devamlı şekilde “utanmaz adam” demek suretiyle tahkir etmiş, kocanın evvelki evliliğinden olma çocuklarına “Piçoğlu piçler” demek suretiyle kocayı hedef tutan ağır hakaretlerini devam ettirmiş, böylece kocanın onur ve itibarını büyük ölçüde kırmıştır. Bununla da yetinmeyerek kendi akrabaları ile bir olup kendi evinde kocasını dövmüş ve onu sokağa atmıştır. Davalı bu tutumu ile aile birliğinde bulunması zorunlu olan güven duygularını sarsmış ve kadının bu davranışı yüzünden, eşler boşanmışlardır. Şu durumda, kadının gerek kanuni, gerekse ahlaki görevlerini büyük ölçüde kötüye kullandığı ve Borçlar Kanununun 244/2. maddesinde yazılı bağıştan dönme şartları gerçekleştiği için tapunun iptaline karar verilmesi gerekirken kocanın içkiye düşkünlüğünden söz edilerek davanın reddolunması isabetsizdir.   (Yar. 2.HD.nin 21.03.1985 tarih, 2422 E., 2744 K. sayılı kararı)   İçeriği: Mirasbırakanın sağlığında, ıskat sebebinin tesbiti davası açılamaz. Bir kimse adına yasal ve sözleşmesel temsilcisi ‘ölüme bağlı tasarrufta” bulunamaz. (M.Ş.) tarafından açılan kayyım tayini davası nedeniyle yapılan yargılama sonunda davanın reddine dair verilen hüküm davacı tarafından temyiz edilmekle evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü: Davacı vekili verdiği dilekçe ile, müvekkilinin 1969 yılında (C.K.) den boşandığını, müşterek çocukları (T.)’nin velayetinin anasına verildiğini, yedi yıldan bu yana babanın nafaka borçlarını ödemediği gibi, çocuğunu görmek gereğini bile duymadığını, bu bakımdan küçük (T.) açısından, babasını, mirasından ıskat etmek şartlarının doğduğunu ne var ki böyle bir tasarrufta ana ile çocuğun yararının çatışacağını beyanla, sadece mirastan ıskat işlemi ile sınırlı olmak üzere küçüğe kayyım tayin edilmesini istemiştir. Gerçekten veli ile küçüğün yararı çatıştığa ya da vekilinin kanuni engeli çıktığı takdirde kayyım tayin olunur (MK. 376/2-3). Ancak olayda bu şartlar gerçekleşmemiştir. Şöyle ki: 1- Mirastan ıskat sebeplerinin tesbiti için sağlıkta dava açılamaz. Çünkü tesbit davası eda davasının öncüsüdür. ileride ıskat eden tarafından açılacak bir eda davası söz konusu olamayacağı için bir kimse, sağlığında ıskat sebeplerinin tesbiti hakkında dava açamaz. 2- Ölüme bağlı tasarruflar kişiye sıkı sıkıya bağlı haklardan olup, doğrudan doğruya kullanılması zorunludur. Bu konuda temsil hükümleri işlemez. Yani bir kimse adına kanuni ve akdi temsilcisi (veli, vasi ve vekil) ölüme bağlı tasarrufta bulunamaz. Kayyım, velinin hukuken yapabileceği ve fakat fiilen yapmaktan yasaklandığı işlemleri yapmak için tayin olunabilir. Az önce belirtildiği gibi, vekil küçük adına ölüme bağlı tasarrufta bulunamayacağına göre, kayyıma böyle bir yetkinin verilmesi düşünülemez. Bu durumda kayyım tayini isteğinin hukuki dayanağı yoktur.   (Yar. 2.HD.nin 04.05.1978 tarih, 3444 E., 358 K. sayılı kararı)   İçeriği; Gereği ve kendisine yararı yokken miras bırakanın tıbbi müşahede altına alınmasını istemek mirastan ıskat sebebidir. Miras bırakana ya da ailesine karşı kanunen yükümlü olduğu görevleri yerine getirmekte kusurlu davranan mirasçının mirastan ıskat edileceğini öngörülmüştür (MK. 457/2). “Aile” kelimesi, sırf yakın irs ilişkisine yönelen bir deyim olarak kanunda yer almamış, daha geniş kapsamlı olmak üzere metne konmuştur. Ancak olayda kusurlu davranış doğrudan doğruya miras bırakana karşı olduğundan “aile” sözünün amacı yönünden ayrıntılı bilgi verme gereği görülmemiştir. Kusurlu eylem tesbit edilirken, tarafların sosyal seviyeleri, yaşantıları ve toplum içindeki yerleri ile özellikleri, kişilerin geçmişleri, olayların akışı üzerinde durularak, tüm faktörler (etkenler) gözönünde bulundurulur. Olayda, mirastan ıskat tasarrufunda bulunan kişi, uzun yıllar bakan olarak Türkiye’nin dış politikasını yönetmiş, daha sonrada politik yaşantısını devam ettirmiş, böylece topluma mal olmuş bir kişidir. Bu nitelikteki kimseler hakkında her çeşit haber ve davranış, kamu oyunda yankı uyandırır. Bazılarında olumlu bazılarında ise olumsuz etkiler meydana getirir. Davada hasmın ehliyetsizliğini i!eri sürmek mümkündür. Ne varki hukuki imkanın iyi niyetle kullanılması şarttır. Çünkü: Kendisine yarar sağlamadığı halde başkasına zarar verecek savunma, dürüstlük kuralına uymayacağı için geçersiz olduğu gibi (M.K. 2), art niyet söz konusu ise bunun doğuracağı sonuçlara da kat!anılması zorunludur. Vasiyet eden, sağlığında torunu hakkında (müdahalenin önlenmesi) için dava açmış, yargılama sırasında davalı, davacının fizik yapısına sataştıktan sonra, irade bozukluğu içinde olduğunu ileri sürerek tıbbi müşahede altına alınmasını, ehliyetinin tesbit edilmesini istemiştir. İlk bakışta usul hukuku açısından bu iddiada yadırganacak bir yön bulunmadığı söylenebilir. Oysa, işin derinliğine inilirse, hiç de uygun bir savunma olmadığı ortaya çıkar. Şöyle ki: İstek yerinde bulunursa davacı, artık duruşmalara katılamayacak, onu, vasisi temsil edecek, istek kabul edilmezse, davacı doğrudan doğruya veya vekili aracılığı ile davasını yürütecektir. Duruşmada ister kanun, isterse akdi temsilci bulunsun, hakkın ve savunmanın özü değişmez. Öyle ise, davacının vesayet altına alınmasını sağlamak davalıya bir yarar temin etmez. Hal böyle olunca, bu tür bir iddia dürüstlük ilkesi ile bağdaşamaz. Görülüyor ki sırf usul yönünden bu davranış hakkın kötüye kullanılması niteliği taşımaktadır. Öte yandan, dosyadaki gazete fotokopileri ve diğer delillerden anlaşıldığı gibi, vasiyet eden, (T.R.) akli melekeleri yerinde ve şuuru düzgün şekilde ve özellikle gazetelere yazılar yazarak ömrünü tamamlamıştır. Bunu, herkesten iyi bilecek olan da torunudur. Oysa buna rağmen o, dedesinin ehliyetsizliğini ileri sürerek muayeneye sevkine yol açmış, bunun çevrede yayılması ve basına yansıması suretiyle de, toplum içindeki yeri sarsılmış, hakkındaki değer yargıları bir ölçüde zedelenmiş, gururu kırılmış, ömrünün tükendiği bir dönemde kendisinden özen beklediği kişi eliyle aşırı derecede incitilmiş, böylece haklı bir hayal ve gönül kırgınlığına düşmüştür. Uzun yıllardan beri onu arayıp sormadığı yetmiyormuş gibi, normal insan ilişkilerinin gerektirdiği ilgiyi göstermek şöyle dursun, hastalığı sırasında bile sormak gereğini duymamış olan bir torun, dedesine karşı kanuni, ahlaki görevini yapmış sayılamaz. Bu tutum ölüm gününe kadar inatla sürdürülmüş, sırf üzüntü vermek için değer taşıyan eşyasını alıkoymuş ve vermekten kaçınmış, hiç bir bakımdan mirasbırakanına manevi destek olmamış, yersiz davranışları ile ona ızdırap vermek yolunu seçmiştir. Açıklanan eylemler mirastan ıskat (M.K. 457/2) için yeterlidir.    (Yar. 2.HD.nin 30.03.1976 tarih, 2467 E., 2802 K. sayılı kararı)   İçeriği: Hırsızlık yapan reşit çocuk için mirasçılıktan çıkarma sebebi doğar. Aile şerefi müşterektir. Çocuklar reşit olsalar dahi ana ve babalarına, evlatlık ise evlat edinene karşı saygı ve sevgi bağlarını zedeleyen hareketten sakınmaya mecburdurlar. Reşit kişi davranışları ile aile şerefini rencide ediyorsa bu tutum MK.nun 457. maddesinin 2. fıkrasındaki mirastan ıskat sebebi ve dolayısıyla evlatlığın ref’ini gerektirecek bir davranış olarak mütalaa olunmak lazım gelir. Reşit olup olmamak bu görevlerin kansam ve sınırını etkilemez. Davalının davacıdan para çalmış olduğu bir vakıadır. Her ne kadar yakınlı dolayısıyla bu fiil suç teşkil etmez ise de (T.C.K. 524), ahlaka aykırılık niteliğini muhafaza eder. Şu halde, babasından dahi olsa para çalan kişi, kamu oyunda uygunsuz tutumlu kişi durumuna düşer. Bu duruma düşen bir kişinin aile şerefine sürdüğü leke, evlatlık bağının çözülmesi için başlı başına bir sebeptir. Esasen bu tutum evlat edinen ile, evlatlık arasında mevcudiyeti şart olan karşılıklı güven duygularını da sarsar ki, bu da artık evlatlık bağının çözülmesini icap ettirir. Olayda davalının, babasının haberi olmadan onun adına başkalarından para istediği ve bu paraları yakışıksız yerlerde ve eğlence mahallerinde harcadığı da sabit olup bu eylemler aile itibarını ve iş hayatındaki itimadını zedeleyici sonuç doğurmuştur, Bütün bunlar gözönünde tutularak davanın kabulü gerekirken çocuğun yeti kusurdan bahisle davanın reddedilmesi kanunumuzun sistematiğine aykırıdır.   (Yar. 2.HD.nin  30.09.1971 tarih, 5309 E., 5424 K. sayılı kararı)                                                                                                                                                           BAŞA DÖN 4.- Borç ödemeden aciz sebebiyle mirasçılıktan çıkarma Öğretide TMK.nun 510. maddesinde düzenlenen mirasçılıktan çırakma, cezai ıskat olarak adlandırılmış, buna karşı ise 513. maddede düzenlenen mirasçılıktan çıkarılma ise, koruyucu ıskat olarak adlandırılmış bulunmaktadır. Madde 513: Mirasbırakan, hakkında borç ödemeden aciz belgesi bulunan altsoyunu, saklı payının yarısı için mirasçılıktan çıkarabilir. Ancak, bu yarıyı mirasçılıktan çıkarılanın doğmuş ve doğacak çocuklarına özgülemesi şarttır. Miras açıldığı zaman borç ödemeden aciz belgesinin hükmü kalmamışsa veya belgenin kapsadığı borç tutarı mirasçılıktan çıkarılanın miras payının yarısını aşmıyorsa, mirasçılıktan çıkarılanın istemi üzerine çıkarma iptal olunur. 743 S.Yasa madde 460: Müteveffa, borcunu ödeyecek malı bulunmadığı icra vesikası ile tahakkuk eden füruundan herhangi birini mahfuz hissesinin yarısından mahrum edebilir. Ancak müteveffanın, bu yarıyı ıskat edilen füruunun doğmuş ve doğacak çocuklarına tahsis etmesi şarttır. Miras açıldığı zaman icra vesikasının hükmü mürtefi olmuş yahut böyle bir vesika olup da ihtiva ettiği borcun miktarı miras hakkının yarısından fazla bulunmamış ise mahrum edilenin talebi ile; ıskat keenlemyekün olur.   Muris, altsoyunun aciz belgesi ile belirlenen borç ödemekten aciz halinde olduğunu tesbit ettiğinde onu korumak amacı ile mirasçıktan çıkarabilir. Burada sadece kendi altsoyunun korunması değil aynı zamanda koruyucu olarak mirasçılıktan çıkarılan altsoyun, altsoyunun korunması da amaçlanmış bulunmaktadır keza 513/1. maddenin ikinci cümlesi ile, koruyucu mirasçılıktan çıkarılma durumunda, mirasçılıktan çıkarılan mirasçının saklı payının yarısının, kendi altsoyuna ait olduğu kabul edilmiş bulunmaktadır. Yasa sadece mevcut altsoyu değil, ileride doğacak altsoyun dahi korunması sağlamak üzere “doğmuş ve doğacak çocuklarına” ibaresini kabul etmiştir. Koruyucu olarak mirasçılıktan çıkarılan mirasçının, saklı payının yarısı ise, mirasçılıktan çıkarılan mirasçıya aittir. Aciz belgesinin niteliği üzerinde de durulmalıdır. Maddenin kabil ettiği aciz belgesi İİK.nun 103 ve devam eden maddelerinde düzenlenmiş bulunan aciz belgesidir. Amaç mirasçının korunması olduğundan aczin kati belgesi olmasının aranması, mirasçının zararı olacağından kabul edilemez. Bu nedenle geçici aciz dahi mirasçılıktan, koruyucu amaçlı olarak çıkarılmaya yeterlidir. Bunun yanında aczin murisin ölüm tarihinde mevcut olması da yasanın aradığı şartlardan biridir. Daha öncede değinildiği gibi, amaç mirasçının korunması olduğundan, alacaklı tarafından aciz belgesinin alınmış olup olmadığının önemi yoktur. Asıl olan aciz durumunun murisin ölüm tarihinde mevcut olmasıdır. Koruyu mirasçılıktan çıkarılmada amaç, öncelikle murisin altsoyunun daha sonrada altsoyunun altsoyunu korumak olduğundan, miras açıldığı tarihte, korunmak istenen mirasçı hakkında alınmış olan aciz belgesinin hükmü tamamen ortadan kalkmış veya aciz belgesinde yazılı olan borç miktarı, mirasçının tereken alacağı miras payının yarısından az ise, mirasçının istemi ile çıkarmaya ilişkin tasarruf iptal  olunur. İptal davasını açma hakkı, sadece korunan mirasçıya tanınmış olup, onun dışında kalan kişilerin herhangi bir nedene dayalı olarak koruyucu mirasçılıktan çıkarılmaya ilişkin tasarrufun iptalini dava etme hakkı mevcut değildir. Mirasçının iptal davası açma hakkı bununla sınırlı olmayıp genel hükümler doğrultusunda da iptal davası açabileceği tabidir.                                                                           Yargıtay Kararları                                                                           Daire Kararları   İçeriği ; Koruyucu mirasçılıktan çıkarma, saklı payın yarısı hakkında yapılabilir. Medeni Kanunun 460. maddesinde, fürudan her hangi birinin saklı payının yarısından yoksun bırakılması o füruun aczinin icra vesikasıyla gerçekleşmesine bağlıdır. Buradaki aczin miras bırakanın tasarrufundan evvel mevcut olması gerekir. Yoksa davacı olan alacaklının mirasçı hakkında icra takibi yaparak aciz vesikasını almış bulunması gerekmez. Bu itibarla bozmaya yanlış anlam verilerek davacının aciz vesikası ibraz eylemiş olmasından dolayı davanın red edilmesinde isabet yoktur. Bu bakımdan bozma çerçevesinde inceleme yapılarak yukarıda açıklandığı gibi aczin mevcut olup olmadığının araştırılması, mevcut ise saklı payın yarısı hakkın da, değilse saklı payın tamamı hakkında davanın kabulü gerekir.   (Yar. 2.HD.nin  19.06.1967 tarih,  3554 E., 341 K. sayılı kararı)                                                                                                     BAŞA DÖN 100 MB free hosting. Click here to build your own free site.